احیا و زنده نگه داشتن غدیر خم چرا و چگونه
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله الطاهرین
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَنَا مِنَ الْمُتَمَسِّكِينَ بِوَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْأَئِمَّةِ ع
احیاء و زنده نگه داشتن واقعه غدیر خم؛ چرا و چگونه
هرگاه از تاریخ صحبت می کنیم، تنها روایتی از گذشته بازگو نمی کنیم؛ بلکه تاریخ آیینهای است که درسهایش میتواند چراغ راه آینده باشد. وقایع تاریخی، به ویژه آنهایی که با سرنوشت جوامع و اعتقادات میلیونها انسان گره خوردهاند، همواره نقشی تعیینکننده در شکلگیری تمدنها، فرهنگها و اندیشههای بشری داشتهاند. یک حادثه واحد میتواند مسیر تاریخ را تغییر دهد، ارزشها را دگرگون کند و هویت یک امت را برای همیشه رقم بزند.
یکی از وقایع مهم تاریخی که مسیر تاریخ را تغییر داد و برای کسانیکه به این واقعه تاریخی ملتزم و پایبند شدند هویت جدیدی را ایجاد کرد واقعه غدیر خم است.
واقعه غدیر خم، یکی از آن نقاط عطف بیهمتایی است که نهتنها در سرنوشت امت اسلامی، بلکه در تعریف حقطلبی، ولایت و تداوم رسالت نبوی تأثیری ژرف گذاشته است. این رویداد، که با استناد به منابع معتبر شیعه و اهل سنت — از صحاح سته تا کتب حدیثی شیعی — ثبت شده، تنها یک اتفاق تاریخی ساده نیست؛ بلکه تجلی اراده الهی برای تعیین مسیر هدایت پس از رسول اکرم (ص) است.
در روز غدیر چه گذشت
پیامبر(ص) در ذیالقعده سال ۱۰ق همراه هزاران نفر برای انجام مناسک حج از مدینه به طرف مکه حرکت کرد.[۲] از آنجا که این سفر، آخرین حج پیامبر(ص) بود به حجة الوداع مشهور شد.[۳] پیامبر(ص)، پس از پایان اعمال حج بههمراه مسلمانان به طرف مدینه حرکت کرد و در ۱۸ ذیالحجه به غدیر خم رسیدند،[۴] جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل شد و از جانب خداوند، به رسول خدا(ص) امر کرد تا علی(ع) را بهعنوان جانشین خود، به مردم معرفی کند.[۵] رسول خدا(ص) نیز حاجیان را گرد آورد و علی(ع) را بهعنوان جانشین خود معرفی کرد.[
یک تصور غلطی که حتی در میان بسیاری از شیعیان وجود دارد این است که پیامبر خدا در این روز تنها جمعیت را جمع کردند و بالای جهاز شتران رفته و فرمودند: مَنْ کنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِی مَوْلاهُ ،
این درحالیست که پیامبر خدا در این روز سخنرانی مفصلی کردند و در این سخنرانی به مباحث بسیار مهمی اشاره کردند که دانستن این مباحث بر هر شیعه و پرو مکتب علی علیه السلام لازم است.
پیامبر خدا صل الله علیه و آله در بخش اول از این خطبه و سخنرانی حمد و ثنای الهی را نموده و به مباحث بسیار عمیق توحیدی پرداختند.
بخش دوم این سخنرانی برای ابلاغ دستور خداوند متعال زمینه سازی کردند مبنی بر نزول آیه و دستور مهمی از سوی خداوند متعال
سپس بطور رسمی رسمی ولایت و امامت دوازده امام علیهم السلام را اعلان کردند و حضرت علی علیه السلام را به همه نشان دادند
در ادامه سخنرانی بر توجه امت به مسئله امامت و پیامدهای اخروی عدم تبعیت از مولا علی علیه السلام تاکید کردند.
در بخش دیگر سخنرانی به کارشکنی های منافقین و پیشگویی آنحضرت از آنچه بعد از خودش اتفاق می افتد پرداخته و در بخش پایانی موضوع مهدویت را با جمله أَلا إِنَّ خاتَمَ الْأَئِمَةِ مِنَّا الْقائِمَ الْمَهْدِی طرح کردند.
بعد از ایراد سخنرانی پیامبر خدا مردم را دعوت کردند با آنحضرت بیعت کنند و زنان و مردان هریک به نحوی با ایشان بیعت کردند
اهمیت عید غدیر بر تمام اعیاد اسلامی (عیدالله الاکبر)
در اهمیت این عید همین مقدار بس که بر اساس آنچه در روایات آمده این عید بر تمامی اعیاد اسلامی برتری دارد
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود : يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ أَفْضَلُ أَعْيَادِ أُمَّتِي وَ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي أَمَرَنِي اللَّهُ تَعَالَى ذِكْرُهُ فِيهِ بِنَصْبِ أَخِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع عَلَماً لِأُمَّتِي يَهْتَدُونَ بِهِ مِنْ بَعْدِي وَ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي أَكْمَلَ اللَّهُ فِيهِ الدِّينَ وَ أَتَمَّ عَلَى أُمَّتِي فِيهِ النِّعْمَةَ وَ رَضِيَ لَهُمُ الْإِسْلَامَ دِينا[1]
روز غدیر خم برترین عید هاى امت من است و آن روزى است که خداوند بزرگ دستور داد ؛ آن روز برادرم على بن ابى طالب را به عنوان پرچمدار ( و فرمانده ) امتم منصوب کنم ، تا بعد از من مردم توسط او هدیت شوند ، و آن روزى است که خداوند در آن روز دین را تکمیل و نعمت را بر امت من تمام کرد و اسلام را به عنوان دین براى آنان پسندید .
امام صادق (علیه السلام) راجع به فضیلت عید غدیر نسبت به سایر اعیاد اسلامی فرمودند:
وَ هُوَ عِيدُ اللَّهِ الْأَكْبَرُ وَ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ تَعَيَّدَ فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ عَرَفَ حُرْمَتَهُ وَ اسْمُهُ فِي السَّمَاءِ يَوْمُ الْعَهْدِ الْمَعْهُودِ وَ فِي الْأَرْضِ يَوْمُ الْمِيثَاقِ الْمَأْخُوذِ وَ الْجَمْعِ الْمَشْهُود[2]
روز غدیر خم عید بزرگ خداست ، خدا پیامبرى مبعوث نکرده ، مگر ینکه این روز را عید گرفته و عظمت آن را شناخته و نام این روز در آسمان ، روز عهد و پایمان و در زمین ، روز پایمان محکم و حضور همگانى است .
زیاد بن محمد گوید :
بر امام صادق (علیه السلام) وارد شدم و گفتم : هَلْ لِلْمُسْلِمِينَ عِيدٌ غَيْرَ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ الْأَضْحَى وَ الْفِطْرِ قَالَ نَعَمْ أَعْظَمُهَا حُرْمَةً قُلْتُ وَ أَيُّ عِيدٍ هُوَ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ الْيَوْمُ الَّذِي نَصَبَ فِيهِ- رَسُولُ اللَّهِ ص أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع[3]
آیا مسلمانان عیدى غیر از عید قربان و عید فطر و جمعه دارند ؟ امام (علیه السلام) فرمود :
آرى ، روزى که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) امیرمؤمنان (علیه السلام) را ( به خلافت و ولایت ) منصوب کرد .
علت افضلیت عید غدیر
آیا می شود انسان بگوید [عید غدیر]عیدی است که در عیدیت بالاتر از همه این اعیاد باشد؟ چطور می شود که بالاتر از همه این اعیاد باشد؟ با اینکه آن ها عید اسلامی اند، این عید تشیع است، عید وصایت است، عید ولایت است. چطور این بالاتر شد؟ به اعتبار آن که: «چون که صد آمد، نود هم پیش ماست». به اعتبار این که کسی که قائل به ولایت است، قائل به اسلام است و لاعکس. کسی که این روز را عید بداند، آن سه تا (عید قربان، فطر و روز جمعه) را هم عید می داند، لاعکس؛ و از طرفی، خاص بالاتر از عام است.
سیره اهل بیت علیهم السلام در احیا عید غدیر
نقل شده است که امام حسن علیه السلام روز عید غدیر در کوفه مهمانی بزرگی برپا می داشتند. امام علی علیه السلام با فرزندان و گروهی از پیروانش بعد از نماز برای شرکت در مجلس به منزل امام حسن علیه السلام می رفتند و پس از اتمام مهمانی امام حسن علیه السلام هدایایی به مردم اعطا می فرمود. این حرکت امام حسن علیه السلام موجب شد مردم به روز عید غدیر عادت کنند.
همچنین بنابر روایتی که در مصباح المتهجد نقل شده است امام رضا(ع) روز غدیر را مجلس میگرفته است.[4] علی بن حسین مسعودی، تاریخنگار قرن چهارم قمری، در التنبیه و الاشراف نوشته است که فرزندان و شیعیان امام علی(ع) این روز را بزرگ میدارند.[5] کلینی، محدث قرن چهارم هجری قمری نیز در روایتی جشن گرفتن شیعیان را نقل کرده است.[6]
فیاض طوسی گوید: روز عید غدیر محضر مبارک امام رضا (ع) رسیدم، حضرت (ع) جمعی از خواص را برای افطار نگه داشته بود، برای خانواده آنها غذا، انواع هدیه و صله، لباس، انگشتر و کفش فرستاده بود. سر و وضع همه اطرافیان به دستور حضرت (ع) عوض شده بود و اسباب و آلات منزل تغییر کرده بود (همه با لباس نو، فاخر و جدید بودند) و حضرت برای آنها فضیلت و سابقه عید غدیر را بیان میفرمود.
بزرگداشت عید غدیر در تاریخ
به گزارش ابنکثیر، تاریخنگار اهلسنت در قرن هشتم قمری، در حکومت آلبویه از حاکمان شیعه، نیز عید غدیر را تعطیل و جشن عمومی اعلام کرده بودند و نهادهای حکومتی و مردم را به برگزاری جشنها و آذینبندی شهرها ترغیب میکردند.[7] آنان در این جشن خیمهها برمیافراشتند و پارچهها (پرچمها) میآویختند و شتر قربانی میکردند و شبهنگام آتش روشن کرده به جشن و شادی میپرداختند.[8] چنان که گَردیزی، تاریخنگار قرن پنجم قمری نیز این روز را از روزهای بزرگ اسلامی و اعیاد شیعیان برشمرده است.[9]
در مصر خلفای فاطمی عید غدیر را جشن میگرفتند.[10] در ایران، در دوره صفویه، عید غدیر از اعیاد رسمی بود.[ نیکزاد طهرانی و حمزه،[11] در ایران روز عید غدیر تعطیل رسمی بود.[12]
روز عید غدیر در ایران تعطیل رسمی است. پارلمان عراق در ۲۲ می۲۰۲۴م با تعطیلی رسمی این روز در این کشور موافقت کرد.[13] پیش از این، روز عید غدیر فقط در برخی شهرهای عراق همچون کربلا، نجف و ذیقار تعطیل بود.[14]
تکلیفی که برای احیا غدیر بر دوش ما هست
اما نکته مهمی که در خصوص عید غدیر وجود دارد تکلیف مهمی است که هر یک از ما مسلمانان نسبت به این عید بزرگ داریم و یکی از مهمترین وظایف هر مسلمان مطلعی از واقعه غدیر این است که این روز را احیا و زنده نگه دارد و در راستای پاسداشت و زنده نگاه داشتن این روز تلاش کند.
این وظیفه و تکلیف به خوبی هم از آیات و هم از روایات قابل استخراج است.
دستور خداوند متعال بر تذکر ایام الله
مفسران در ذیل پنچمین آیه ی سوره مبارکه إبراهيم : 5 «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ في ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُور » به موضوع ایام الله پرداخته است.
مفسران در تفسیر ایامالله دیدگاههای مختلفی بیان داشتهاند:
روزهای نعمت: روزهایی در آنها نعمتهای الهی شامل حال پیامبران و پیروان آنها شده است؛ مانند رهایی قوم حضرت موسی(ع) از دست فرعونیان، بیرون آمدن قوم حضرت نوح(ع) از کشتی نوح و رهایی حضرت ابراهیم(ع) از آتش.
روزهای عذاب: روزهایی که بر اقوام سرکش مانند قوم عاد و ثمود عذاب نازل شده است.
روزهای عذاب و روزهای نعمت: هر روزی که یکی از فرمانهای خدا در آن چنان درخشیده که بقیه امور را تحتالشعاع خود قرار داده است. در تفسیر نمونه آمده است که هر روز که در آن فصل تازهای در زندگی انسانها گشوده و درس عبرتی به آنها داده شده است، مانند ظهور یک پیامبر یا نابودی یک پادشاه ظالم و مشرک، جزء ایامالله است. همچنین بر پایه روایتی که امالی شیخ طوسی از پیامبر(ص) نقل شده مراد از روزهای خدا، روز نزول نعمتها، بلاها و عذابهای خداوند است.
به گفته فیض کاشانی میان این دیدگاهها اختلافی نیست چراکه نعمتدادن به مؤمن در حکم عذابدادن کافر است و این ایام برای قومی نعمت و برای قومی دیگر عذاب است.
قطعا روز عید غدیر از بارزترین روزهایی ایام الله هست چرا که در این روز بود که خداوند متعال نعمت خودش را بر ما تمام کرد و فرمود: ِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتي
لذا بنا به دستور الهی باید این روز را به عنوان یکی از ایام الله احیا کنیم و در یادآوری و تذکر آن کوتاهی نکنیم.
دستور خود پیامبر در عید غدیر هست
پیامبر خدا در روز غدیر این تکلیف را بر دوش همه مطلعین تا روز قیامت قرار داد و فرمود: مَعاشِرَالنّاسِ ، إِنِّی أَدَعُها إِمامَةً وَ وِراثَةً ( فی عَقِبی إِلی یوْمِ الْقِیامَةِ ) ، وَقَدْ بَلَّغْتُ ما أُمِرتُ بِتَبْلیغِهِهان حُجَّةً عَلی کلِّ حاضِرٍ وَغائبٍ وَ عَلی کلِّ أَحَدٍ مِمَّنْ شَهِدَ أَوْلَمْ یشْهَدْ، وُلِدَ أَوْلَمْ یولَدْ ، فَلْیبَلِّغِ الْحاضِرُ الْغائِبَ وَالْوالِدُ الْوَلَدَ إِلی یوْمِ الْقِیامَةِ .
هان مردمان ! اینک جانشینی خود را به عنوان امامت و وراثت به امانت به جای می گذارم در نسل خود تا برپایی روز رستاخیز . و حال ، مأموریت تبلیغی خود را انجام می دهم تا برهان بر هر شاهد و غایب و بر آنان که زاده شده یا نشده اند و بر تمامی مردمان باشد . پس بایسته است این سخن را حاضران به غایبان و پدران به فرزندان تا برپایی رستاخیز برسانند .
چرا باید عید غدیر را احیا کنیم؟
اما پرسش اینجاست: چرا امروز، قرنها پس از غدیر، باید به احیای این واقعه بپردازیم؟ و سوال دوم این است که ما چگونه میتوانیم پیام آن را در دنیای معاصر زنده نگه داریم؟
در پاسخ به بخش اول این سوال می توان دلایل متعددی را مطرح نمود.
1-فراموش نشدن این واقعه بزرگ بین شیعیان
اگر به ما دستور داشته شده تا عید غدیر را همواره زنده نگه داریم به خاطر این است که از همان ابتدای ابلاغ ولایت امیرالمومنین علی علیه السلام کسانی بودند که به دنبال انکار و به فراموشی سپردن این واقعه داشتند و زمانی هم که غاصبان ولایت بر مسند خلافت تکیه زدند تمام تلاش خود را جهت محو این واقعه به کار بردند که ممنوعیت نقل حدیث یکی از این ابزارها بود.
قال ابو عبد الله(علیه السلام) :
العجب یا حفص لما لقى على بن ابى طالب !! انه کان له عشرة الاف شاهد لم یقدر على اخذ حقه و الرجل یأخذ حقه بشاهدین .[15]
امام صادق(علیه السلام) فرمود :
اى حفص ! شگفتا از آنچه على بن ابى طالب(علیه السلام) با آن مواجه شد ! او با ده هزار شاهد و گواه ( در روز غدیر ) نتوانست حق خود را بگیرد ، در حالى که شخص با دو شاهد حق خود را مى گیرد .
در حدیثی دیگر عامر بن واثله می گوید: روزی که گروه شش نفره ی خلیفه دوم برای تعیین خلیفه در خانه ی وی گرد آمدند، من همراه امام علی(علیه السلام) بودم و شنیدم که به آنان چنین گفت: «استدلالی نیرومند بر حقانیت خودم دارم که عرب و عجم توان رد کردن آن را ندارد... شما را به خدا سوگند می دهم، آیا میان شما کسی جز من هست که رسول خدا درباره اش چنین فرموده باشد: «من کنت مولاه فعلی مولاه. اللهم وال من والاه و عاد من عاداه»؟ گفتند: «نه، هرگز!» ولی با این همه حق او را به یغما بردند.
در حدیثی دیگر جابر بن عبد الله انصاری می گوید: روزی علی بن ابیطالب (علیه السلام) برای مؤمنان سخن گفت و پس از حمد و ستایش خدای سبحان چنین فرمود: «ای مردم، پیش این منبر چهار نفر از یاران پیامبر(صلی الله و علیه وآله) حضور دارند: انس بن مالک و براء بن عازب و اشعث بن قیس کندی و خالد بن یزید بجلی». سپس رو به انس کرد و فرمود: «اگر از رسول خدا شنیده ای که فرمود: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» ولی امروز بدان گواهی ندهی، خدا پیش از فرا رسیدن مرگت، تو را به بیماری پیسی گرفتار سازد، بگونه ای که تمامی سرت را فراگیرد و عمامه ات آن را نپوشاند!»
آن گاه خطاب به اشعث فرمود: «اما تو ای اشعث، اگر این سخن پیامبر را شنیده ای و امروز به ولایت من گواهی ندهی، خدا تو را پیش از مرگت نابینا سازد!» سپس به خالد بن یزید فرمود: «اما تو ای خالد، اگر از رسول خدا این سخن را شنیده ای و آن را پنهان می کنی، خدا تو را به مرگ جاهلیت بمیراند!» آن گاه رو به براء کرد و فرمود: «اما تو ای براء بن عازب، اگر تو نیز این سخن را از پیامبر شنیده ای ولی آن را کتمان می کنی، خدا مرگ تو را در سرزمینی که از آن هجرت کرده ای قرار دهد!» جابر می گوید: «به خدا سوگند، انس را با چشم خود دیدم که از ناحیه ی سرش به بیماری پیسی گرفتار شده بود و هرچه می کوشید تا لکه های آن را با عمامه اش بپوشاند نمی توانست. هم چنین اشعث بن قیس را دیدم که هر دو چشمش کور شده بود. نیز خالد بن یزید مُرد و خانواده اش او را در گوری که در خانه ی خودش کندند به خاک سپردند؛ ولی هنگامی که اهالی قبیله اش کِنده از مرگش آگاه شدند، به سنت جاهلیت در کنار خانه اش گرد آمدند و اسبان و شتران را در آن جا پی کردند. هم چنین معاویه براء بن عازب را که اهل یمن بود و از آن جا به حجاز هجرت کرده بود، برای فرمانداری به یمن فرستاد و در همان جا نیز مرد».
در مقطعی هم به خوبی توانستند این واقعه تاریخی را در اذهان پاک کنند به گونه ای که در دوران اهل بیت علیهم السلام همچون دوران امام رضا علیه السلام برخی از مسلمانان به صراحت این واقعه را منکر می شدند
احمد بنمحمد بنابىنصر بزنطى مىگوید: در منزل امام هشتم على بنموسىالرضا(ع) نشسته بودم، جمع بسیارى نیز در منزل حضرت گرد آمده بودند که گفتگو در باره روز غدیر آغاز شد; بعضى از افراد وجود روز غدیر را در صدر اسلام منکر شدند و بعضى آن را از شعائر اسلامى مىدانستند. در این هنگام، على بنموسىالرضا(ع) فرمود: پدرم از جدم «جعفر بنمحمد» چنین نقل مىکرد:
آسمانیان روز غدیر را بهتر از زمینیانمىشناسند، خداوند در بهشتبرین ساختمان بزرگى را به خود اختصاص داده است;
معاویه کاری کرد که نه تنها غدیر و فضائل امیرالمومنین علیه السلام مطرح نشود بلکه بالای منبرهای بر ایشان لعن شود. و از زمان معاویه تا عمر بن عبدالعزیر آنحضرت بالای منبر لعن می شد.
یاقوت حموی، تاریخ نویس مشهور اهلسنت مینویسد:
«
لُعِنَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، عَلَى مَنَابِرَ الشَّرْقِ وَالْغَرْبِ... مَنَابِرُ الْحَرَمَيْنِ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ. ؛[16] علی (علیهالسّلام) را بر منبرهایها شرق و غرب و منبرهای مکه و مدینه لعن میکردند.»
زمخشری، مفسر و ادیب نامآور اهلسنت مینویسد:
« إِنَّهُ كَانَ فِي أَيَّامِ بَنِي أُمَيَّةَ أَكْثَرُ مِنْ سَبْعِينَ أَلْفَ مِنْبَرٍ يُلْعَنُ عَلَيْهَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ بِمَا سَنَّهُ لَهُمْ مُعَاوِيَةُ مِنْ ذَلِكَ. ؛[17] در زمان بنوامیه، بیش از هفتاد هزار منبر وجود داشت که در آن علی (علیهالسّلام) به پیروی از سنتی که معاویه بنا کرده بود، لعن میشد.»
کار به جایی رسیده بود که هرکس از بنی امیه می خواست تکان بخورد و یا از جایش بلند شود بر آنحضرت لعن می فرستاد. حافظ ابنعساکر در تاریخ مدینه دمشق مینویسد:
«حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ، قَالَ: كَانَ لَا يَقُومُ أَحَدٌ مِنْ بَنِي أُمَيَّةَ إِلَّا سَبَّ عَلِيًّا. » خالد بن زید از معاویه نقل میکند: هر گاه فردی از بنیامیه از جایش حرکت میکرد، علی (علیهالسّلام) را لعن میکرد،[18]
اما علت اینکه در بین تمامی تلاش هایی که برای محو این واقعه بزرگ تاریخی و دینی غدیر همچنان زنده مانده این است که گذشتگان ما به رسالت خود نسبت به عید غدیر به خوبی عمل نموده اند و ما نیز وظیفه داریم برای فراموش نشدن این واقعه مهم این عید را احیا کنیم تا این واقعه سینه به سینه و نسل به نسل به آیندگان منتقل شود. بنابراین ما نیز وظیفه داریم تا این روز را زنده نگه داریم تا در میان هیاهوی زندگی و دسیسه های دشمنان این روز فراموش نشود.
اصلاح انحراف در جهان اسلام
همانگونه که پیامبر خدا صل الله علیه و آله در خطبه غدیر پیش بینی کرده بود منافقین پس از حیات ایشان دست به کار شدند و امامت و ولایت حضرت علی علیه السلام را منکر شده و جایگاه ایشان را غصب نمودند.
با این انحراف جامعه اسلامی گرفتار یک انحراف تاریخی طولانی مدت شد و غاصبان با در اختیار داشتن رسانه های آن روز با هزینه های بسیار بالا صحابه و مهاجرین را به نقل احادیث جعلی سوق داده و منبرها نیز مردم را از مسیر هدایت دور می ساخت.
لذا بسیاری از جوامع اسلامی از چشمه زلال هدایت مولا علی علیه السلام دور هستند و اگر واقعیت به آنها گفته شود مسیر خود را اصلاح می نمایند و با اصلاح مسیر مسلمانان مسیر جوامع اسلامی نیز بطور طبیعی اصلاح خواهد شد.
ابناثیر و بلاذری به نقل از عبدالله بن عبیدالله مینویسند:
«
وَكَانَ أَبِي إِذَا خَطَبَ فَنَالَ مِنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَلَجْلَجَ، فَقُلْتُ: يَا أَبَتِ إِنَّكَ تَمْضِي فِي خُطْبَتِكَ، فَإِذَا أَتَيْتَ عَلَى ذِكْرِ عَلِيٍّ عَرَفْتُ مِنْكَ تَقْصِيرًا؟ قَالَ: أَوْ فَطِنْتَ لِذَلِكَ؟ قُلْتُ: نَعَمْ. فَقَالَ: يَا بُنَيَّ إِنَّ الَّذِينَ حَوْلَنَا لَوْ يَعْلَمُونَ مِنْ عَلِيٍّ مَا نَعْلَمُ تَفَرَّقُوا عَنَّا إِلَى أَوْلَادِهِ.؛[19]پدرم هر گاه خطبه میخواند و در آن میخواست از علی (علیهالسّلام) بدگویی کند، زبانش میگرفت، پرسیدم: چرا در خطبهات وقتی که از علی (علیهالسّلام) میخواهی سخن بگویی کلام و سخنت نارسا میشود؟ گفت: تو این موضوع را فهمیدهای؟ گفتم: آری، گفت: فرزندم! اگر آنچه از فضائل علی (علیهالسّلام) ما میدانیم، این مردم بدانند از اطراف ما پراکنده شده و به فرزندان علی روی خواهند آورد.»
حمید شیرانی، وهابی شیعه شده در برنامه شب آسمانی شبکه قرآن و معارف سیما در رابطه با چگونه شیعه شدن با امیر مهرداد خسروی مجری این برنامه به گفتگو نشست و گفت:
به منطقه کرمان سفری داشتم یک شیعه در محل کارش چند روایت به نقل از کتاب وهابیت نوشته و در بالای سرش چسبانده بود یکی از این احادیث به نقل از رسولالله(ص) بود که فرموده بود اگر کسی بمیرد و امام زمانش را نشناسد مرگش با جهالت است و یکی دیگر حدیث ثقلین بود. وقتی اینها راخواندم با خودم گفتم شیعهها دروغ میگویند. چه کسی میآید کتاب وهابیت را ورق بزند و درستی این احادیث را پیگیر شود.
شیرانی افزود: بعد ازآن مصمم شدم تا ببینم این احادیث واقعا در کتب اهل سنت و وهابی هم هست یا نه؟ به سراغ منابع وهابیت و اهل سنت رفتم و دیدم واقعا چنین احادیثی وجود دارد و دریافتم تنها شیعیان هستند که به این احادیث چنگ میزنند تا گمراه نشوند. بعد از این دائما در شک به سر میبردم و سر نماز با خودم میگفتم نکند که من اشتباه میکنم که به شکل وهابی ها نماز می خوانم بنابراین به خود جرأت دادم که به سمت کتابهای شیعه بروم و با گروه تبلیغی شیعه شروع به مطالعه کردم آنها ابتدا در مورد اختلافات با من صحبت نکردند بلکه بحث عقل و امامت را با من مطرح نمودند.
وی تأکید کرد: کتابهایی که در شیعه شدنم بسیار موثر بودند کتاب الغدیر علامه امینی رحمة الله علیه، نهج البلاغه، کتاب دکتر تیجانی و شبهای پیشاور بود ابتدا کتاب الغدیر را که خواندم آن قدر ناراحت شدم که کتاب را محکم به دیوار کوبیدم و تصمیم گرفتم تا نقدی بر آن بنویسم و نام کتاب را دروغگوی بزرگ علامه امینی بگذارم زیرا در رابطه با بعضی اصحاب پیامبر مطالبی بود که مرا ناراحت می کرد در نهایت با تصمیم بر این که بر کتاب علامه نقد بنویسم پیگیر روایتها شدم متوجه شدم تمام روایتها درست است.[20]
احیا غدیر امتداد احیا و اکمال دین هست
پیامبر خدا صل الله علیه و آله در سخنرانی روز غدیر خود بر کامل شدن دین در این روز تصرح نمودند. در یک جا فرمودند: مَعاشِرَالنّاسِ ، إِنَّما أَکمَلَ الله عَزَّوَجَلَّ دینَکمْ بِإِمامَتِهِ . فَمَنْ لَمْ یأْتَمَّ بِهِ وَبِمَنْ یقُومُ مَقامَهُ مِنْ وُلْدی مِنْ صُلْبِهِ إِلی یوْمِ الْقِیامَةِ وَالْعَرْضِ عَلَی الله عَزَّوَجَلَّ فَأُولئِک الَّذینَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ ( فِی الدُّنْیا وَالْآخِرَةِ ) وَ فِی النّارِهُمْ خالِدُونَ ، ( لایخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَلاهُمْ ینْظَرونَ ) .
هان مردمان ! خداوند عزّوجلّ دین را با امامت علی تکمیل فرمود . اینک آنان که از او و جانشینانش از فرزندان من و از نسل او - تا برپایی رستاخیز و عرضه ی بر خدا - پیروی نکنند ، در دو جهان کرده هایشان بیهوده بوده در آتش دوزخ ابدی خواهند بود ، به گونه ی که نه از عذابشان کاسته و نه برایشان فرصتی خواهد بود .
و در جای دیگری از این خطبه بیان داشتند:
اللهمَّ إِنَّک أَنْزَلْتَ الْآیةَ فی عَلِی وَلِیک عِنْدَتَبْیینِ ذالِک وَنَصْبِک إِیاهُ لِهذَا الْیوْمِ : ( الْیوْمَ أَکمَلْتُ لَکمْ دینَکمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیکمْ نِعْمَتی وَ رَضیتُ لَکمُ الْإِسْلامَ دیناً )، ( وَ مَنْ یبْتَغِ غَیرَالْإِسْلامِ دیناً فَلَنْ یقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِی الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرینَ ) . اللهمَّ إِنِّی أُشْهِدُک أَنِّی قَدْ بَلَّغْتُ .
معبودا ! تو خود در هنگام برپاداشتن او و بیان ولایتش نازل فرمودی که : « امروز آیین شما را به کمال ، و نعمت خود را بر شما به اتمام رساندم ، و اسلام را به عنوان دین شما پسندیدم . » « و آن که به جز اسلام دینی را بجوید ، از او پذیرفته نبوده ، در جهان دیگر در شمار زیانکاران خواهد بود . » خداوندا ، تو را گواه می گیرم که پیام تو را به مردمان رساندم .
لذا اگر ما عید غدیر را احیا و زنده نگه داریم بگونه ای که جوامع اسلامی در این مسیر قرار بگیرد در واقع ما نیز در امتداد اکمال دین جهان اسلام قدم برداشته ایم.
راه نجات بشریت در احیا غدیر هست
احیا غدیر دعوت به مسیر درستی هست که خداوند متعال برای بشریت در نظر گرفته. مسیری که اگر از همان ابتدا به انحراف کشیده نمی شد سعادت دنیا و آخرت بشریت را تامین می نمود.
این مطلب به روشنی از سخنان حضرت زهرا سلام الله علیها برای زنان مدینه روشن می شود زمانیکه خطاب به آنها فرمود:
به خداوند سوگند، اگر مردانتان در خارج نشدن زمام امور، از دستان على پاى مىفشردند و تدبير كار را آنچنان كه پيامبر بدو سپرده بود، تحويل او مىدادند على آن را به سهولت راه مىبرد و اين شتر را به سلامت به مقصد مىرساند، آن گونه كه حركت اين شتر رنج آور نمىشد. على آنان را به آبشخورى صاف و مملو و وسيع هدايت مىكرد كه آب از اطرافش سرازير مىشد و هرگز رنگ كدورت به خود نمىگرفت. او آنان را از اين آبشخور سيراب به در مىآورد... (در آن هنگام) مرد پارسا، از تشنه حطام دنيا باز شناخته مىشد و راستگو از دروغگو متمايز مىگشت، در اين صورت ابواب بركات آسمانى و زمين بر آنان گشوده مىشد. ... امّا به جان خود سوگند كه نطفه اين بسته شده است. [و شتر اين فتنه آبستن شده به همين زودى خواهد زاييد] انتظار كشيد تا اين فساد در پيكر اجتماع اسلامى منتشر شود. از پستان شتر پس از اين خون و زهرى كه زود هلاككننده است، بدوشيد. «در اينجاست كه پويندگان راه باطل زيان بينند» و مسلمانانى كه در پى خواهند آمد، در مىيابند كه احوال مسلمانان صدر اسلام چگونه بوده است. قلبتان با فتنهها آرام خواهد گرفت. بشارتتان باد به شمشيرهاى كشيده و برّا، و حمله جائر و متجاسر ستمكار، و درهم شدن امور همگان و خود رأيى ستمگران! غنايم و حقوق شما را اندك خواهند داد. و جمع شما را با شمشيرهايشان دور خواهند كرد. و شما جز ميوه حسرت برداشت نخواهيد نمود.
بنابراین احیا غدیر در واقع خدمت به بشریت است تا با نشان دادن راه به تمامی جوامع بین المللی آنها را دعوت به مسیر اصلی الهی نماییم.
چگونه باید عید غدیر را احیا کنیم؟
بر اساس آنچه در روایات متعدد ذکر گردیده اقدامات متعددی برای احیا عید غدیر وجود دارد این اقدامات هم فردی و هم خانوادگی و اجتماعی است. اگر همه شیعیان در سراسر دنیا بر اساس همانچه اهل بیت علیهم السلام بدان دستور داده اند عمل نماییم خواهید دید که این روز نه تنها در جمع خانوادگی و انتقال آن به نسل آینده فراموش نخواهد شد بلکه جنبشی در سراسر به راه خواهد افتاد که باعث معرفی این روز بزرگ به تمام دنیا می شود.
حوزه فردی
یکسری دستورات در حوزه فردی با فضائل بسیار فراوان داریم که مقید بودن به انجام این انجام این اعمال باعث می شود این روز در وجود ما زنده شود.
به عنوان نمونه
1-غسل:
پاکیزگی از اصول ایمان است. از این رو بر مؤمنان است که در اعیاد خاص مسلمانان با نیت غسلِ آن روز، در انجام آن بکوشند.روایاتی که در این باب ذکر شده اینطور نقل می کنند که: مستحب است در آغاز روز عید غدیر غسل کرده و مطهر شوید.
2-روزه:
امساک از خوردن و نوشیدن به قصد تقرب به خداوند، فریضه ایست که انجام آن در روز غدیر، بسیار سفارش شده.
قال ابو عبد الله (علیه السلام) :
... قَالَ هُوَ يَوْمُ عِبَادَةٍ وَ صَلَاةٍ وَ شُكْرٍ لِلَّهِ [تَعَالَى] وَ حَمْدٍ لَهُ وَ سُرُورٍ لِمَا مَنَّ اللَّهُ بِهِ عَلَيْكُمْ مِنْ وَلَايَتِنَا[21]
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
عید غدیر ، روز عبادت و نماز و سپاس و ستایش خداست و روز سرور و شادى است به خاطر ولایت ما خاندان که خدا بر شما منت گذارد و من دوست دارم که شما آن روز را روزه بگیرید .
راوی می گوید از امام صادق علیه السلام سوال کردم که ثواب کسیکه در روز عید غدیر روزه می گیرد چیست؟ قُلْتُ مَا لِمَنْ صَامَهُ مِنَّا قَالَ صِيَامُ سِتِّينَ شَهْراً ایشان فرمودند ثواب شصت ماه روزه را دارد.
3-نماز
شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان دو نماز با فضیلت نقل نموده که
اول: یک نماز که ساده است و نزدیک به ظهر خوانده می شود و همانند نماز صبح خوانده می شود و بعد از آن سجده شکر و دعای کوتاهی دارد
روايت شده كه هر كه اين عمل را بجا آورد ثواب كسى داشته باشد كه در روز عيد غدير نزد حضرت رسول خدا صلى الله عليه و آله حاضر شده باشد و با آن حضرت بيعت كرده باشد بر ولايت.
دوم: شیخ عباس قمی در توضیح این نماز می گوید: غسل کند و دو ركعت نماز كند پيش از زوال به نيم ساعت در هر ركعت حمد يك مرتبه و قل هو الله أحد ده مرتبه و آية الكرسي ده مرتبه و إنا أنزلناه ده مرتبه بخواند كه مقابل صد هزار حج و صد هزار عمره و باعث برآوردن خداوند كريم است حوائج دنيا و آخرت او را به آسانى و عافيت
در عرصه خانوادگی و اجتماعی
اقدامات فراوان دیگری در عرصه خانوادگی و اجتماعی برای زنده نگاه داشتن عید غدیر به ما توصیه شده است که برخی از آنها خدمت شما معرفی می کنیم.
1-شادی و شادی آفرینی:
در عیدی که خداوند متعال، بر ما منت نهاده و بوسیله خاتم النبیین، بشارتِ آغاز امامت را به مسلمین داده و ساحل نجات رادر مقابل دیدگان مسلمانان نهاده است، همانا شادمانی از این واقعه فرخنده بسیار مبارک است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود : انه یوم عید و فرح و سرورو یوم صوم شکرا لله تعالى . ( وسائل الشیعه 7: 326، ح .10 ) عید غدیر ، روز عید و خوشى و شادى است و روز روزه دارى به عنوان سپاس نعمت الهى است .
امام رضا علیه السلام نیز فرموده اند: وَ هُوَ يَوْمُ التَّبَسُّمِ فِي وُجُوهِ النَّاسِ مِنْ أَهْلِ الْإِيمَانِ فَمَنْ تَبَسَّمَ فِي وَجْهِ أَخِيهِ يَوْمَ الْغَدِيرِ نَظَرَ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِالرَّحْمَةِ وَ قَضَى لَهُ أَلْفَ حَاجَةٍ وَ بَنَى لَهُ قَصْراً فِي الْجَنَّةِ مِنْ دُرَّةٍ بَيْضَاءَ وَ نَضَّرَ وَجْهَه
در خطبه غدیر آقا امیرالمومنین علی علیه السلام راه های خوشحال کردن خانواده و دوستان را نیز معرفی نموده و فرموده اند:
عُودُوا رَحِمَكُمُ اللَّهُ بَعْدَ انْقِضَاءِ مَجْمَعِكُمْ
بازگردید (به خانوادههای خود)، خداوند شما را مورد رحمت قرار دهد، پس از پایان گردهماییتان.
بِالتَّوْسِعَةِ عَلَى عِيَالِكُمْ
با گشایش (و بخشش) بر خانوادههای خود.
وَ الْبِرِّ بِإِخْوَانِكُمْ
و نیکی کردن به برادران (و همنوعان) خود.
وَ الشُّكْرِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى مَا مَنَحَكُمْ
و شکرگزاری نسبت به خداوند عزوجل بر آنچه به شما عطا کرده است.
وَ أَجْمِعُوا يَجْمَعِ اللَّهُ شَمْلَكُمْ
و (در کارها) همدل باشید تا خداوند پیوندتان را استوار کند.
وَ تَبَارُّوا يَصِلِ اللَّهُ أُلْفَتَكُمْ
و به یکدیگر محبت کنید تا خداوند مودت میان شما را برقرار سازد.
وَ تَهَادَوْا نِعَمَ اللَّهِ كَمَا مَنَّاكُمْ بِالثَّوَابِ فِيهِ
و به یکدیگر هدیه دهید (و نعمتهای خدا را میان خود تقسیم کنید)، همانگونه که خداوند شما را به پاداش در این (روز) بخشیده است.
عَلَى أَضْعَافَ الْأَعْيَادِ قَبْلَهُ وَ بَعْدَهُ إِلَّا فِي مِثْلِهِ
(پاداشی) چندین برابر اعیاد قبل و بعد از آن، مگر در همانند آن (روز).
وَ الْبِرُ فِيهِ يُثْمِرُ الْمَالَ وَ يَزِيدُ فِي الْعُمُرِ
و نیکی کردن در این (روز)، مال را فراوان و عمر را طولانی میکند.
وَ التَّعَاطُفُ فِيهِ يَقْتَضِي رَحْمَةَ اللَّهِ وَ عَطْفَهُ
و مهربانی در این (روز)، موجب رحمت و لطف خداوند میشود.
وَ هَيِّئُوا لِإِخْوَانِكُمْ وَ عِيَالِكُمْ عَنْ فَضْلِهِ بِالْجُهْدِ مِنْ جُودِكُمْ
و برای برادران و خانوادههای خود، از فضل خداوند، به اندازه توانایی از سخاوتتان تهیه کنید.
وَ بِمَا تَنَالُهُ الْقُدْرَةُ مِنِ اسْتِطَاعَتِكُمْ
و به مقداری که توانایی شما میرسد.
وَ أَظْهِرُوا الْبِشْرَ فِيمَا بَيْنَكُمْ وَ السُّرُورَ فِي مُلَاقَاتِكُم
و شادمانی را در میان خود آشکار سازید و خوشحالی را در دیدارهایتان نشان دهید.
2- پوشیدن لباس های زیبا
از دیگر کارهایی که برای روز غدیر توصیه شده زینت کردن است. امام رضا علیه السلام فرموده اند: وَ هُوَ يَوْمُ الزِّينَةِ فَمَنْ تَزَيَّنَ لِيَوْمِ الْغَدِيرِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ كُلَّ خَطِيئَةٍ عَمِلَهَا صَغِيرَةً أَوْ كَبِيرَةً وَ بَعَثَ اللَّهُ إِلَيْهِ مَلَائِكَةً يَكْتُبُونَ لَهُ الْحَسَنَاتِ وَ يَرْفَعُونَ لَهُ الدَّرَجَاتِ إِلَى قَابِلِ مِثْلِ ذَلِكَ الْيَوْمِ فَإِنْ مَاتَ مَاتَ شَهِيداً وَ إِنْ عَاشَ عَاشَ سَعِيداً[22]
و آن (روز غدیر) روز آراستگی است. پس هر کس خود را برای روز غدیر بیاراید، خداوند همه گناهانش—کوچک و بزرگ—را میآمرزد، و فرشتگانی به سوی او میفرستد که حسنات برایش ثبت میکنند و تا سال بعد درجاتش را بالا میبرند. پس اگر بمیرد، شهید از دنیا میرود، و اگر زنده بماند، خوشبخت زندگی خواهد کرد.
2-تبریک و تهنیت گفتن:
از دیگر کارها تبریک و تهنیت گفتن است به گونه ای که هرگاه مؤمنى را ملاقات كند اين تهنيت را بگويد الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَنَا مِنَ الْمُتَمَسِّكِينَ بِوِلايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْأَئِمَّةِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ
و نيز بخواند الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَكْرَمَنَا بِهَذَا الْيَوْمِ وَ جَعَلَنَا مِنَ الْمُوفِينَ بِعَهْدِهِ إِلَيْنَا وَ مِيثَاقِهِ الَّذِي وَاثَقَنَا بِهِ مِنْ وِلايَةِ وُلاةِ أَمْرِهِ وَ الْقُوَّامِ بِقِسْطِهِ وَ لَمْ يَجْعَلْنَا مِنَ الْجَاحِدِينَ وَ الْمُكَذِّبِينَ بِيَوْمِ الدِّينِ[23]
3-مصافحه:
مصافحه از دیگر سنت های توصیه شده در این روز است. مصافحه به معنی دست دادن، سنت دیگری که در این عید فرخنده توصیه شده، اکرام مؤمنین و مصافحه است. مستحب است وقتی در این روز برادر مؤمن خود را ملاقات می کنید، دست یکدیگر را به گرمی بفشارید و سلام کنید. حضرت علی علیه السلام در بخش دیگری از خطبه غدیر خود می فرمایند:
... اذا تلاقیتم فتصافحوا بالتسلیم » وقتى که به همدیگر رسیدید همراه سلام ، مصافحه کنید
4-هدیه دادن:
مستحب است در این روز، با هدیه دادن به مؤمنان حتی هدیه ای کوچک، تبسم و لبخند را بر سیمای آنان بنشانیم.
امیر المؤمنین (علیه السلام) ( در خطبه روز عید غدیر ) فرمود :
... وَ تَهَانَوُا النِّعْمَةَ فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ لْيُبَلِّغِ الْحَاضِرُ الْغَائِبَ وَ الشَّاهِدُ الْبَائِنَ وَ لْيَعُدِ الْغَنِيُّ عَلَى الْفَقِيرِ وَ الْقَوِيُّ عَلَى الضَّعِيفِ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ ص بِذَلِك[24]
، و در این روز به یکدیگر هدیه بدهید ، این سخنان را هر که بود و شنید ، به آن که نبود برساند ، توانگر به سراغ مستمند برود ، و قدرتمند به یارى ضعیف ، پیامبر مرا به این چیزها امر کرده است .
از امام صادق (علیه السلام)نقل شده که فرمود :
... ِ وَ الدِّرْهَمُ فِيهِ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ لِإِخْوَانِكَ الْعَارِفِينَ فَأَفْضِلْ عَلَى إِخْوَانِكَ فِي هَذَا الْيَوْمِ وَ سُرَّ فِيهِ كُلَّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَة [25]
یک درهم به برادران با ایمان و معرفت ، دادن در روز عید غدیر برابر هزار درهم است ، بنابرین در این روز به برادرانت انفاق کن و هر مرد و زن مؤمن را شاد گردان .
5-دید و بازدید:
یکی از سنت های زیبا در کشور عزیزمان رفتن به منزل سادات در روز عید غدیر هست شاید این سنت از زمان اهل بیت علیهم السلام باشد که امامانی همچون امام رضا علیه السلام در این روز برنامه ای را ترتیب می دادند اما این دید و بازدیدها منحصر در سادات نیست بلکه از جمله اعمال عید غدیر، دید و بازدید خویشان و آشنایان و تبریک و تهنیت به همدیگر است.
امام صادق (علیه السلام) فرمود :
ذَلِكَ الْيَوْمِ وَ إِنَّهُ لَيَوْمُ صِيَامٍ وَ قِيَامٍ وَ إِطْعَامٍ وَ صِلَةِ الْإِخْوَان ( وسائل الشیعه 7: 328، ضمن حدیث .12 )
و آن روز ، روز روزه دارى و عبادت و طعام دادن و به دیدار برادران دینى رفتن است . آنروز روز کسب خشنودى خداى مهربان و به خاک مالیدن بینى شیطان است .
امام رضا علیه السلام درباره ثواب عظیم این کار در روز غدیر فرموده اند:
وَ مَنْ زَارَ فِيهِ مُؤْمِناً أَدْخَلَ اللَّهُ قَبْرَهُ سَبْعِينَ نُوراً وَ وَسَّعَ فِي قَبْرِهِ وَ يَزُورُ قَبْرَهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ وَ يُبَشِّرُونَهُ بِالْجَنَّة[26]
و هر کس در این روز (یا این زمان) مؤمنی را زیارت کند، خداوند هفتاد نور در قبرش قرار میدهد و قبرش را وسعت میبخشد، و هر روز هفتاد هزار فرشته قبرش را زیارت میکنند و او را به بهشت بشارت میدهند.
چه خوب هست در این اجتماع ها و دید و بازدیدهایی که به مناسبت عید غدیر انجام می شود فضائل مولا علی علیه السلام ذکر شود و یا بخش هایی از خطبه غدیر پیامبر خدا صل الله علیه و آله و یا خطبه امیرالمومنین علیه السلام در عید غدیر و یا روایت مفصل امام رضا علیه السلام راجع به عید غدیر[27] گفته شود
6-اطعام مؤمنین:
پذیرایی از مؤمنین در این روز فرخنده، از مستحبات تأکید شده توسط ائمه و بزرگان دین است. در حدیثی از امام صادق( علیه السلام ) آمده است که: « در این روز، برادران دینی خود را اطعام کرده پذیرایی کنید ». طعام دادن به مؤمنى در اين روز مثل طعام دادن به جميع پيغمبران و صديقان است.[28]
7-افطاری دادن:
امام علی (علیه السلام ) می فرمایند: کسی که در این روز، روزه داری را افطاری دهد پاداش او برابر کسی است که یک میلیون نفر از پیامبران و اولیا و اوصیا و شهیدان را افطاری داده است.
در خطبه حضرت امير المؤمنين عليه السلام است در روز غدير كه هر كه افطار دهد مؤمن روزهدار را در شب وقت افطارش مثل آن است كه ده فئام را افطار داده باشد شخصى برخاست عرض كرد يا امير المؤمنين فئام چيست فرمود صد هزار پيغمبر و صديق و شهيد.[29]
8-عقد اخوت( پیمان برادری) :
روز عید غدیر خم معروف به روز برادری است. در این روز پیامبر عظیم الشأن اسلام حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) دست امام علی ( علیه السلام) را بالا بردند و گواهی دادند که علی برادر ، ولی، وصی و جانشین من است. هر که من مولای او هستم، علی مولای اوست. طبق نص صریح قرآن مؤمنان با یکدیگر برادرند( انما المؤمنون اخوه). چه روزی بهتر از عید ولایت که در آن مومنان با یکدیگر پیوند برادری ببندند.
9-روز کفالت
امیر مؤمنان (علیه السلام) فرمود :
... فَكَيْفَ بِمَنْ تَكَفَّلَ عَدَداً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ أَنَا ضَمِينُهُ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى الْأَمَانَ مِنَ الْكُفْرِ وَ الْفَقْرِ وَ إِنْ مَاتَ فِي لَيْلَتِهِ أَوْ يَوْمِهِ أَوْ بَعْدَهُ إِلَى مِثْلِهِ مِنْ غَيْرِ ارْتِكَابِ كَبِيرَةٍ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى ( وسائل الشیعه 7: .327 )
... چگونه خواهد بود حال کسى که عهده دار هزینه زندگى تعدادى از مردان و زنان مؤمن ( در روز غدیر ) باشد ، در صورتى که من پیش خدا ضامنم که از کفر و تنگدستى در امان باشد .
10ـ روز برائت جستن از دشمنان اهل بیت علیهم السلام
برائت جستن از دشمنان آقا امیرالمومنین و اهل بیت علیهم السلام از دیگر سنت های این روز است.
حسن بن راشد گوید :
به امام صادق (علیه السلام) گفتم :َ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لِلْمُسْلِمِينَ عِيدٌ غَيْرُ الْعِيدَيْنِ قَالَ نَعَمْ يَا حَسَنُ أَعْظَمُهَا وَ أَشْرَفُهَا قَالَ قُلْتُ لَهُ وَ أَيُّ يَوْمٍ هُوَ قَالَ يَوْمٌ «216» نُصِبَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع فِيهِ عَلَماً لِلنَّاسِ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَصْنَعَ فِيهِ قَالَ تَصُومُهُ يَا حَسَنُ وَ تُكْثِرُ الصَّلَاةَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِيهِ وَ تَتَبَرَّأُ «217» إِلَى اللَّهِ مِمَّنْ ظَلَمَهُم ( مصباح المتهجد : .736 )
یا مسلمانان بجز آن دو عید ، عید دیگرى هم دارند ؟ فرمود : بله ، بزرگترین و بهترین عید . گفتم : کدام روز است ؟
فرمود : روزى که امیرمؤمنان بعنوان پرچمدار مردم منصوب شد .
گفتم : فدایت شوم در آن روز سزاوار است ، چه کنیم ؟ فرمود : روزه بگیر و درود برمحمد و آل او بفرست و از ستمگران به آنان برائت بجوى
10-زیارت امیرالمؤمنین ( علیه السلام ):
در حدیثی از امام رضا (علیه السلام) می خوانیم: هر جا که هستی سعی کن در روز عید غدیر، خود را به کنار قبر مطهّر امیر مؤمنان (علیه السلام) برسانی، چرا که در این روز خداوند گناهان بسیاری از مردان و زنان مسلمان را می بخشد و دو برابر کسانی که خداوند آن ها را در ماه رمضان و شب قدر و شب عید فطر از دوزخ آزاد می کند، در چنین روزی از آتش جهنّم رهایی می دهد.
11-خواندن دعای ندبه:
در دعای ندبه قسمتی است که به غدیر و ماجرای خلافت و امامت علی( علیه السلام ) اختصاص دارد. در چهار زمان و مناسبت خواندن این دعا توصیه شده که عبارتند از: روزهای جمعه، عید سعید فطر، عید بزرگ قربان و عید غدیرخم. مستحب است با حضور قلب و توجه ویژه به مفاهیمی که به ماجرای غدیر و امام علی (علیه السلام ) می پردازد، دعای ندبه خوانده شود.
12-ذکر صلوات:
درود فرستادن بر علت و سبب آفرینش، حضرت محمد( صلی الله علیه و آله و سلم ) همواره مورد تأکید ائمه و بزرگان دین بوده است. نظر رحمت و مغفرت الهی، شامل حال کسانی خواهد بود که بر بنده برگزیده اش ایمان بیاورند و بر ایشان و خاندان مطهرشان درود و سلام نثار کنند. امام رضا( علیه السلام ) می فرمایند: مستحب است در روز غدیر بر جدم، محمد( صلی الله علیه و آله و سلم ) و خاندان مطهرش بسیار صلوات بفرستید.
13-نقل داستان غدیر و خطبه غدیر
همانگونه که گفته شد ماموریت اصلی که پیامبر خدا صل الله علیه و آله تا روز قیامت بر عهده ما گذاشته این است که پیام غدیر به کسانیکه اطلاع ندارند رسانه شود و داستان غدیر و داستان منصوب شدن مولا علی علیه السلام توسط پیامبر خدا صل الله علیه و آله به جانشینی اش از سوی حاضرین به غائبین و پدران به فرزندان سینه به سینه منتقل شود لذا فرمود: فَلْیبَلِّغِ الْحاضِرُ الْغائِبَ وَالْوالِدُ الْوَلَدَ إِلی یوْمِ الْقِیامَةِ . پس بایسته است این سخن را حاضران به غایبان و پدران به فرزندان تا برپایی رستاخیز برسانند .
بنابر این می توان چنین نتیجه گرفت که تمامی اعمالی که تا کنون گفته شده بهانه ای برای انتقال پیام غدیر به نسل آینده و کسانی هست که از این واقعه اطلاعی ندارند و تمامی فعالیت های شادی آفرین اعم از هدیه دادن و اطعام دادن ... باید با پیوست فرهنگی و انتقال فرهنگ غدیر به نسل آینده باشد.
ما در خصوص غدیر خطبه بسیار مهم غدیر از سوی پیامبر خدا صل الله علیه و آله را داریم . خطبه غدیر آقا امیرالمومنین علیه السلام در روز غدیر را داریم و همچنین سخنان بسیار مهم امام رضا علیه السلام به مناسبت عید غدیر را داریم که می توان برای انتقال پیام غدیر بهره جست.
نتیجه گیری:
اگر به دقت به این اعمال نگاه کنید خواهید دید در انجام این اعمال هم تقویت و تحکیم روحیه برادری و تقویت اجتماع شیعی و در کنار آن رساندن پیام غدیر به دیگران است چراکه هرکسیکه این رفتارها را ببیند کمترین چیز آن است که برای او سوالی پیش می آید و انگیزه ای پیدا می کند برای تحقیق راجع به این روز و به مرور زمان همین اقدامات که مهمترین عامل احیا و زنده نگاه داشتن غدیر است باعث گسترش فرهنگ غدیر در سراسر دنیا خواهد شد انشاءالله
[1] -( امالى صدوق : 125، ح .8)
[2] -( وسائل الشیعه ، 5: 224، ح .1 )
[3] - (مصباح المتهجد : .736)
[4] - طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۷۵۲.]
[5] - مسعودی، التنبیه و الاِشراف، ۱۳۵۷ق، ص۲۲۱.]
[6] - کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۱۴۹.]
[7] - ابنکثیر، البدایة و النهایة، ۱۴۰۸ق، ج۱۱، ص۲۷۶.]
[8] - ابنجوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ۱۴۱۲ق، ج۱۵، ص۱۴.]
[9] - گردیزی، زین الاخبار، ۱۳۶۳ش، ص۴۶۶.]
[10] - امینی، عیدالغدیر فی عهد الفاطمیین، ۱۳۷۶ش، ص۶۴-۶۵.
[11] -«تشیع و تاریخ اجتماعی ایرانیان در عصر صفوی»، ص۱۳۱.]
[12] - لایحه قانونی تعیین تعطیلات رسمی کشور، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
[13] - موافقت پارلمان عراق با تعطیلی عید غدیر، خبرگزاری مهر.
[14] -«حال و هوای نجف اشرف در عید غدیر و تعطیلی ۱۰ استان عراق»، خبرگزاری تسنیم.
[15] - بحار الانوار : 37، .140
[16] - حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج۳، ص۱۹۱.
[17] - زمخشری، محمود بن عمر، ربیع الابرار و نصوص الاخیار، ج۲، ص۱۸۶.
[18] - ابنعساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینه الدمشق، ج۵۰، ص۹۶.
[19] - ابناثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۹۸، حوادث سال ۱۰۰ ه.
[20] - https://www.mehrnews.com/news/2295808
[21] - ( وسائل الشیعه 7: 328، ح .13 )
[22] - إقبال الأعمال (ط - القديمة)، ج1، ص: 465
[23] -مفاتیح الجنان
[24] -( وسائل الشیعه 7: .327 )
[25] -( مصباح المتهجد : .737 )
[26] - إقبال الأعمال (ط - القديمة)، ج1، ص: 465
[27] - إقبال الأعمال (ط - القديمة)، ج1، ص: 464
[28]- مفاتیح الجنان
[29] - مفاتيحالجنان ص : 281
+ نوشته شده در چهارشنبه چهاردهم خرداد ۱۴۰۴ ساعت 6:29 توسط سید حسن موسوی
|