بسم الله الرحمن الرحيم
** مقدمه **
يكي از مسائلي كه شوهران را در مسير اطاعت الهي قرار مي دهد عفت و پاكدامني آنها مي باشد
* اول : داود بن سليمان غازى از حضرت رضا از پدران بزرگوارش عليهم السّلام رَسُولُ اللَّهِ ص... أَوَّلُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ وَ نَصَحَ لِسَيِّدِهِ وَ رَجُلٌ عَفِيفٌ مُتَعَفِّفٌ ذُو عِبَادَةٍ
از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و اله و سلّم چنين روايت كند كه فرمود: ... نخستين كسى كه داخل بهشت شود بنده زر خريدى است كه عبادت پروردگارش را به نيكى بانجام رساند و خيرخواه صاحب خود باشد، و مرد پاكدامنى كه عفّت خويش نگه دارد، و عبادت بسيار كند. (أمالي المفيد ص 99 )
-------------
* دوم : أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ مَا مِنْ عِبَادَةٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ «1»
ميمون قداح گويد: از امام باقر عليه السّلام شنيدم فرمود: عبادتى بهتر از عفت شكم و دامن نيست (بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج68 ص : 268 )
--------------
* سوم : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْحَيِيَّ الْمُتَعَفِّفَ وَ يُبْغِضُ الْبَذِيَّ السَّائِلَ الْمُلْحِفَ «5»
عبد اللَّه بن عمر گويد: رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود: خداوند مرد با حيا و عفيف را دوست مىدارد و مرد بد خلق و بىآبرو را دشمن مىدارد. (بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج68 ص : 329)
** خطرات عدم رعايت عفت از سوي شوهر**
اول : چشم چراني : به دنبال جبران كمبودهاي همسر خود در ديگران مي گررد
دوم : روابط نامشروع : در صورت فراهم شدن زمينه ممكن است روابط نامشروع بر قرار كند
سوم : جنايت : براي رسيدن به خواسته خود چه بسا دست به جنايت بزند
جنسي ص 938 الي 39
اگر افراط در مسائل جنسي صورت گيرد و حد اعتدال آن رعايت نشود و انسان جلوي اين بيماري خطرناك را نگيرد، گاهي انسان حاضر مي شود براي رسيدن به آن خواسته شهواني خود دست به هر جنايتي بزند. براي مثال در سال 1377 در روستاي برسمنان بابل واقع در 8 كيلومتري جاده آمل به بابل، مردي 26 ساله بنام احمد، پس از بازجويي مأموران انتظامي از او، متوجه ميشوند او سه فرزند پسر خود بنامهاي رحمت11 ساله - حامد 9 ساله و هادي 7 ساله را در يك چاهي بطور هولناك و وحشيانه مياندازد و هر سه فرزند خود را ميكُشد. پس از بازجويي متهم انگيزه اين قتل را ازدواج مجدد با دختري كه بصورت مخفيانه با هم رفت و آمد داشتند عنوان كرد. او گفت: بعد از چند سالي كه با همسر اولم ازدواج كردم، دل به دختري بستم و قصد ازدواج با او را داشتم، حتي به خواستگاري او هم رفتم، مادرش وقتي فهميد من داراي همسر و فرزند هستم بمن گفت: شما بايد تكليف بچه هايت را روشن كني بعد با دخترم ازدواج نمائي و من تنها راهي كه براي خود ديدم از بين بردن فرزندانم بود و بعد از آن هم قصد كشتن همسر خود را داشتم.
----------
زنان و همسران مي توانند در حفظ عفت كه از بزرگترين عبادات و طاعت الهي محسوب مي شود نقش بسزايي را ايفا كما اينكه از ويژگيهاي همسر خوب براي شوهران در رواياتمان چنين زني مطرح شده است
وَ عَنْهُ ع قَالَ ثَلَاثَةُ أَشْيَاءَ لَا يُحَاسَبُ عَلَيْهِنَّ الْمُؤْمِنُ طَعَامٌ يَأْكُلُهُ وَ ثَوْبٌ يَلْبَسُهُ وَ زَوْجَةٌ صَالِحَةٌ تُعَاوِنُهُ وَ يُحْصِنُ بِهَا فَرْجَه
و از آن حضرت (ع): مؤمن بر سه چيز حساب كشيده نشود: غذايى كه مىخورد، و لباسى كه بايد بپوشد و همسرى صالح كه مددكار زندگانى او و وسيله حفظ عفت او باشد. (مكارم الأخلاق ص : 196)
** براي اين كار زنان ما در مرحله اول بايد بتوانند رضايت و محبت شوهرانشان به خود جلب نمايند بگونه اي كه با ديدن همسرشان غمها و غصه از دلشان بيرون رود
زن اگر بتواند كاري بكند كه رضايت شوهرش معطوف كانون گرم خانواده شود ديگر از محبتي كه در كانون خانواده متمركز شده راه نفوذي براي بيرون از خانه و ديگر زنان پيدا نمي كند و مي تواند به راحتي عفت خود را حفظ نمايد
اين ويژگي در زندگي حضرت زهرا سلام الله عليها چنان برجستته بود كه آقا اميرالمؤمنين خودشان بدان تصريح نموده و فرموده اند : فوالله ما أغضبتها و لااکرهتها علي أمر حتي قبضها الله عزوجل و لاأغضبني و لاعصت لي امرا و لقد کنت أنظر اليها فتنکشف عني الهموم و الأحزان.» [بحارالأنوار، ج 43، ص 134، ح 32] .
به خدا سوگند او را ناراحت و خشمگين نکردم و بر هيچکاري مجبورش نساختم تا آن زمان که خداوند وي را به ديار ابد برد و او نيز مرا ناراحت و خشمگين نساخت و در هيچ موضوعي با من مخالفت نکرد وقتي که به او مينگريستم غمهايم زدوده شد. حضرت زهرا عليهاالسلام خود به پيامبر صلي الله عليه و آله گفت: تا زندهام مطيع علي عليهالسلام خواهم بود. «فقالت فاطمه: والذي اصطفاک و هداک و هذا بک الامه لازلت مقره له ما عشت.» [بحارالانوار، ج 43، ص 39، ح 40] .
** يكي از راههايي كه زنان مي توانند در جلب محبت شوهران خود انجام دهند مزاح و شوخي با آنها است البته بايد مراقب باشند كه اين امر موجب رنجش يكديگر را فراهم نياورد
سلمان فارسي حکايت نمايد: روزي حضرت فاطمه زهراء سلام اللّه عليها بر پدرش، رسول خدا صلي اللّه عليه و آله وارد شد.
وقتي رسول خدا چشمش بر چهره فاطمه افتاد، او را گريان و غمگين ديد، به همين جهت علّت را جويا شد؟
حضرت زهراء سلام اللّه عليها در پاسخ پدر اظهار داشت: اي رسول خدا! روز گذشته بين من و همسرم، عليّ بن ابي طالب عليه السلام جرياني اتّفاق افتاد که با يکديگر ضمن صحبت، شوخي و مزاح مي کرديم و من جمله اي را به عنوان شوخي به شوهرم گفتم، که موجب ناراحتي او شد.
و چون احساس کردم که همسرم ناراحت است، از سخن خويش غمگين و پشيمان گشتم و از او خواهش کردم تا از من راضي و خوشحال گردد.
و او نيز عذر مرا پذيرفت و شادمان شد و با خنده روئي با من مواجه گشت و احساس کردم که از من راضي مي باشد؛ ولي اکنون از خداي خود وحشت دارم که مبادا از من خشمگين و ناراضي باشد.
....[ إحقاق الحقّ: ج 19، ص 112 و 113، داستان مفصّل است، علاقه مندان مراجعه نمايند] .
* در مرحله بعد پرهيز از ايجاد دل سردي
از طرفي بايد از هر کاري که باعث ايجاد دل سردي و سوء تفاهم ميشود، جداً پرهيز نمايند. دو همسر بايد از برخوردهاي سرد، و گفتار خارج از کمال و عقل و ادب، که موجب رنجش خاطر يکديگر است دوري کنند.
زن و شوهر بايد از بياحترامي به هم و بيتوجهي به نظرات يکديگر، و از بياحترامي به نزديکان و آشنايان، و بيتوجهي به امور خانوادگي پرهيز نمايند.
--- براي جلسه مردانه----
* جلب محبت از سوي مردان هم لازم است *
دو رکن معنوي خانواده را که حافظ دو رکن فيزيکي آن هستند، محبّت و گذشت تشکيل ميدهد، دو رکن محبت و گذشت اساس اصلي خانواده ميباشد، به همين جهت خانواده در صورتي اهداف سهگانهي ازدواج را تأمين ميکند که اين دو رکن استوار باشد. اگر در خانواده محبّت و گذشت باشد آرامش و آسايش هم خواهد بود و در سايهي آن؛ پاکدامني و تربيت فرزند نيز حاصل خواهد شد؛ زيرا آرامش خاطر که قرآن کريم مطرح ميکند از محبّت و گذشت سرچشمه ميگيرد و به همين دليل پس از بيان هدف و غرض ازدواج که حصول آرامش است: «لتسکنوا اليها» فوراً سخن از محبت و گذشت به ميان
ميآيد: «وجعل بينکم مودة و رحمة». لذا خانوادهاي که از محبت و عفو برخوردار نباشد، از آرامش هم بهرهاي نخواهد داشت، و هرگز موفق به تأمين عفت و پاکدامني و تربيت فرزند هم نخواهد شد. زيرا در خانوادهاي که مملو از خشونت و نزاع و اضطراب است؛ تربيت فرزند ممکن نيست.
بدين سبب قرآن و روايات تأکيد فراوان در تعميق و تحکيم محبّت دارند. و سعي و تلاش دارند که رابطهي بين دو همسر هر چه بيشتر صميمي باشد تا پايههاي اُنس و الفت و محبّت مستحکم شود و از هر عاملي که موجب دلسردي و اختلاف است، پرهيز ميدهند.
قرآن کريم علاقه و محبت را از دو طرف ميداند، يعني همانطور که زن بايد نسبت به شوهر خود محبّت بورزد، مرد نيز بايد نسبت به همسرش، محبت و عشق داشته باشد.
قرآن کريم ميفرمايد: «وَجَعَل بينکم مودةٌ» محبت بين دو طرف قرار داده شده، و در روايات هم محبّت مرد نسبت به همسر و هم محبت زن به شوهر خود تأکيد شده، و محبّت به همسر نشانهي ايمان و افزايش ايمان به حساب آمده است: «ما اظنّ رجلاً يزداد في الايمان الّا ازداد حبّاً لِلنساء [1] ». امام صادق (ع) ميفرمايد: ازدياد ايمان موجب افزايش محبّت به همسر ميشود. و در روايات، و محبت زياد به همسر، يکي از اصول اخلاقي انبيا به شمار آمده: «حبّ النساء من اخلاق الانبياء [2] ». و يکي از ويژگيهاي همسر شايسته مودّت و محبّت شديد او به شوهر عنوان گرديده است: «خير نسائکم الولود و الودود و العفيفه [3] » بهترين زنان، زنان بارور و علاقهمند به شوهر و پاکدامن هستند. به لحاظ اهميت محبت و رحمت است که محبت و اُنس دو همسر از نشانهها و آيات الهي به شمار آمده که در ذيل آيهي شريفه ميفرمايد: «ان في ذلک للآياتٍ لِقومِ يتفکّرون».
اين محبت آنچنان از عمق و ويژگي خاص برخوردار است، که هيچ چيز جايگزين آن نميشود، چنانکه از رسولالله (صلي الله عليه و آله و سلم) نقل شده: «ما يَعْدلُ الزوج عند المرأة شئيٌ [4] ». هيچ چيز جاي محبت شوهر را نميگيرد؛ که البته در طرف مرد هم هيچ چيز جاي اُنس و اُلفت با همسر را نميگيرد.
به دليل همين نقش کليدي و مهمّ محبّت است که در اخلاق خانواده به عواملي که موجب تعميق محبت ميشود، مانند: اظهار محبت، احترام متقابل، حسن معاشرت و... ترغيب و از عواملي که باعث ايجاد دلسردي در خانواده است پرهيز داده شده است؛ که رعايت اين دو شيوه، باعث حفظ و حراست مودت است؛ که بايد بين دو همسر تحقق يابد.
**سومين راه جلب محبت اظهار محبت است
گرچه وجود محبت باعث استحکام شالودهي خانواده است، اما براي تعميق و استمرار محبت و ايجاد اُنس و اُلفت بيشتر، علاوه بر اينکه عملاً بايد نسبت به همسر خود مِهر و محبت ورزيد، اين مهر و محبت خود به همسر را با زبان هم بايد اظهار کرد. چه بسا افرادي هستند که نسبت به همسر خود محبت دارند، ليکن هيچگاه محبت خود را اظهار نميکنند، در صورتي که در روايات؛ به ما دستور داده شده که علاقهمندي و محبت را اظهار کنيد تا باعث محبت بيشتر و استحکام و انس و الفت شما شود. از رسول گرامي اسلام (ص) اين حديث نوراني و پربرکت رسيده است:
«قَوْلُ الرَّجل للمرأه إنّي اُحبّک لا يَذْهَبُ مِنْ قَلْبؤهِ ابداً [وسائل، ج 14، ص 10] ». اينکه شوهر به همسر خود اظهار کند: من تو را دوست دارم، هرگز از خاطرهي او زدوده نخواهد شد. که اين زيباترين جملهي شوهر به همسر خودش است. ملاحظه ميکنيد که آخرين پيامآور وحي چه راهنمايي ارزندهاي را در تحکيم مودت و دوستي نموده است. که البته محبت از دو طرف است، زن هم بايد نسبت به همسرش اظهار مودّت نمايد.
* چهارمين راه جلب محبت رعايت حدود حسن خلق است : قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع مَا حَدُّ حُسْنِ الْخُلُقِ امام صادق (سلام الله عليه) سؤال شد حدّ و حدود حسن خلق چيست:
قَالَ تُلِينُ جَانِبَكَ وَ تُطِيبُ كَلَامَكَ وَ تَلْقَى أَخَاكَ بِبِشْرٍ حَسَنٍ. (معاني الأخبار ص : 253)
حضرت ميفرمايد: حدود خوشرفتاري اين است که با افرادي که با تو در ارتباط هستند نرمخو و خوشاخلاق باشي و خشن نباشي، و سخنهايت همواره طيّب و پاک باشد يعني از بد حرفي و سخن آميخته با استهزا و تحقير، و نيشدار بپرهيزي. و همواره با گشادهرويي با ديگران برخورد نمايي.
* مرحله دومي كه زن مي تواند در مسير عفت همسرش قدم بردارد آرايش كردن و بكاربردن زينتها و بوي خوش مي باشد براي همسر مي باشد
دو اصل آماده کردن خود براي همسر، و خود را در معرض ديد بيگانگان قرار ندادن، نقش مهّمي در حفظ عفت شوهر خود و سلامت جامعه ايفا ميکند.
از طرفي با آماده کردن خود براي همسرش، با پوشيدن لباسهاي مناسب و نظافت و آرايش اندام، توجه شوهر خود را جلب نموده؛ و خواستههاي نفساني او را از طريق مشروع تأمين ميکند و باعث محبّت و علاقه بيشتر شوهر شده و موجب ميشود که شوهرش از نامحرمان و بيگانگان چشم بپوشد و تنها به او عشق بورزد. لذا به رعايت اين اصل به عنوان يک مسؤوليت تأکيد شده است. چنانکه طبق حديث رسولالله (ص) ميفرمايد: لازم است بر زن که خود را با خوشبوترين عطرها خوشبو نمايد و به بهترين وجه آرايش کند و بهترين لباسهاي خود را بپوشد و براي شوهر آماده کند... «وَ عَلَيْها اَنْ تَتَطيبَ بأطَيَب طيبها و تلبس احسن ثيابها و تزيّن باحسنِ زينتها و تعرض نفسها عليه غُدُوةً و عَشيّةً [وسائل، ج 14، ص 112] ...».
از روايات بدست آمده نيز چنين بر مي آيد كه حضرت زهرا سلام الله عليها نيز براي همسرش از زينتهاي خود استفاده مي نموده
محمد بن قيس گويد: حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله هنگامى كه از سفرى مراجعت مىكردند ابتدا نزد فاطمه مىرفتند و مدتى آنجا توقف مىكردند، در يكى از سفرهاى رسول خدا فاطمه يك خلخال نقره و يك گردنبند و دو گوشواره و يك پرده تهيه كردند تا در هنگام مراجعت پدر و يا شوهرش از آن استفاده كنند. (ايمان و كفر-ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار، ج2، ص: 520)
تذکر اين نکته لازم است که: رعايت اين اصل (نظيف و مرتب و مُعطَّر بودن) که از جمله حقوق مرد بر زن عنوان شده، اختصاص به زن ندارد، بلکه وظيفهاي مشترک است. مرد هم وظيفه دارد، مرتب و نظيف و معطر باشد، که رعايت اين اصل از دو طرف، نقش مهم در حفظ عفت زن و شوهر دارد، چنانکه در روايت ميفرمايد: رعايت نکردن اين وظيفه از طرف شوهر باعث ضربه زدن به عفت همسرش ميشود: «ولقَد تَرکَ النساء العِفّة بترک ازواجِهنَّ التهيه [وسائل، ج 14، ص 183] ». و نيز در روايت آمده که: «مِن اخلاق الانبياء التنظيف و التطّيب [وسائل، ج 14، ص 183] ...» تميز و مرتب و معطّر بودن از اخلاق انبيا ميباشد.
*نكته مهم و قابل توجه براي زنان رعايت اصل دوم است از طرف ديگر از آرايش کردن و بزَک نمودن زن براي غير شوهر خود، جلوگيري شده است.
زن حق ندارد با آشکار کردن زينتهاي خود، خويش را در معرض تماشاي ديگران قرار دهد. زن حق ندارد با لباسها و سر و وضع غير مناسب که موجب جلب توجه بيگانگان است از منزل خارج شود. اينگونه حرکات موجب تحريک احساسات جامعه و باعث رواج فساد ميگردد. خداي سبحان ميفرمايد: «ولا يُبدينَ زينتهُنّ الّا ما ظهر مِنْها [نور، 31] زنان زينتهاي خود را جز آن مقدار که آشکار است (قُرص صورت و دستها تا مچ) براي ديگران آشکار نکنند. و خطاب به زنان پيامبر که شامل همگان است ميفرمايد: «و لا تَبرجن تبرج الجاهلية الاولي [احزاب، 33] ». زنان همانند زمان جاهليت قبل از اسلام در بين مردم آشکار نشوند.
روايات هم شديداً از اين عمل ناپسند منع نموده است؛ حتي ميفرمايد: زني که براي غير همسرش آرايش کند، عبادت و نماز او مورد قبول و پذيرش خداي سبحان نيست؛ تا اينکه خود را از آن آلودگي شستشو دهد: «اَيّما إمرأةٍ تطيّبَ لغير زوجها لَمْ يقبل اللّه منها صلاةٌ حتي تغتَسِل من طيبها [وسائل، ج 14، ص 113] ».
و از رسولالله صلي الله عليه و آله و سلم نقل شده، هر زني که خود را خوشبو کند و از منزل خارج شود، تا زمانيکه به خانه برگردد، مشمول لعن و نفرين خواهد بود: «اَيُّ امرأةٍ تطيَّب و خرجت مِن بيتها فَهِي تُلْعَنْ حَتّي تَرْجعَ اِلي بيتِها [8] ».
آيا کم هستند زناني که در محيط خانه با لباسهاي مندرس و با سر و روي ژوليده، نامرتب، در کنار همسر خود قرار ميگيرند؛ اما وقتي به کوچه و خيابان يا مجلس جشن و غير جشن قدم ميگذارند؛ بهترين لباسها را ميپوشند و خود را آراسته و چه بسا ساعتها در کنار ميز آرايش خود قرار گرفته و خود را بَزَک کرده، از منزل خارج ميشوند؟!
آيا اين است آيين همسرداري؟!
آيا اين رفتار باعث نميشود که همسرش که بايد تنها به او علاقهمند باشد، تنها به او علاقهمند نباشد و مبتلا به گناه شود؟!آيا اينگونه رفتارها دامن زدن به آلودگيها و تحريک احساسات جامعه نيست؟!
* نكته مهم ديگر : علاوه بر اينكه زنان نبايد در محيط اجتماع با زينتهاي خود بگردند در محيط خانواده نيز بايد بگونه اي رفتار ننمايند كه اگر پسر يا دختر بزرگي در خانه دارند تحريك شوند و آسيبهاي جبران ناپذيري را به خود و خانواده تحميل كنند چرا كه برخي متاسفانه با يك توجيه غلط دست به چنين كارهايي مي زنند به عنوان نمونه كسي مي گفت من در خانه اينگونه مي گردم تا پسرم چشم و دل سير شود و در بيرون خانه به دنبال چنين مسائلي نباشد و حال آنكه اين خطرناكترين توجيه ممكن در خصوص اين مساله است .
دوم : امام صادق عليه السلام : ُ لَا غِنَى بِالزَّوْجِ عَنْ ثَلَاثَةِ أَشْيَاءَ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ زَوْجَتِهِ وَ هِيَ الْمُوَافَقَةُ لِيَجْتَلِبَ بِهَا مُوَافَقَتَهَا وَ مَحَبَّتَهَا وَ هَوَاهَا وَ حُسْنُ خُلُقِهِ مَعَهَا وَ اسْتِعْمَالُهُ اسْتِمَالَةَ قَلْبِهَا بِالْهَيْئَةِ الْحَسَنَةِ فِي عَيْنِهَا وَ تَوْسِعَتُهُ عَلَيْهَا وَ لَا غِنَى بِالزَّوْجَةِ فِيمَا بَيْنَهَا وَ بَيْنَ زَوْجِهَا الْمُوَافِقِ لَهَا عَنْ ثَلَاثِ خِصَالٍ وَ هُنَّ صِيَانَةُ نَفْسِهَا عَنْ كُلِّ دَنَسٍ حَتَّى يَطْمَئِنَّ قَلْبُهُ إِلَى الثِّقَةِ بِهَا فِي حَالِ الْمَحْبُوبِ وَ الْمَكْرُوهِ وَ حِيَاطَتُهُ لِيَكُونَ ذَلِكَ عَاطِفاً عَلَيْهَا عِنْدَ زَلَّةٍ تَكُونُ مِنْهَا وَ إِظْهَارُ الْعِشْقِ لَهُ بِالْخِلَابَةِ وَ الْهَيْئَةِ الْحَسَنَةِ لَهَا فِي عَيْنِه
امام صادق عليه السلام . مرد در زندگى زناشوئى از سه چيز ناگزير است: 1- موافقت با همسر براى جلب توافق و محبت و علاقه او. 2- خوش اخلاقى. 3- جلب توجه او با آراستگى ظاهر و گشادهدستى. زن نيز در زندگى با شوهر موافق از سه چيز ناگزير است:
1- مراعات نظافت و پاكيزگى، چنان كه در همه حالات مطلوب يا نامطلوب اعتماد شوهر را جذب كند (يعنى هيچ گاه وضع نفرتانگيز به خود نگيرد حتى در حالاتى مثل دوران قاعدگى). 2- رسيدگى به او تا اگر گاهى لغزشى دست داد سر نخورد. 3- اظهار عشق به او با دلربائى و آراستگى. (تحف العقول عن آل الرسول ص : 315 )
** در زندگي حضرت زهرا سلام الله عليها نيز نمونه هاي ذكر گرديده كه بيانگر رعايت اين مساله است كه ايشان بطور مداوم در منزل از بوي خوش استفاده مي كردند
*تهيه عطر براي شب عروسي فاطمه
آرايش و عطر زدن براي زنان آنچنان ارزشمند است که هم عبادت بهحساب ميآيد و هم مايه گرمي و شادابي زندگي زناشويي است.
پيامبر اسلام«صلي الله عليه وآله» به اينگونه ظرافتهاي زندگي کاملاً توجه داشت که به عمّار ياسر مأموريت داد براي شب عروسي حضرت زهرا«عليها السلام» عطرهاي خوشبو تهيه نمايد.
عمّار ياسر ميگويد: "عطر خوبي تهيه کرده و به منزل فاطمه «عليها السلام» بردم، فرمود:"
قالت: يا اَبَا الْيَقْظانِ ما هذَا الْطِّيْبُ؟[1] .
[اي عمّار ياسر! اين عطر چيست؟]
"گفتم: پدرت رسول خدا «صلي الله عليه وآله» مرا امر کرد تا فراهم نمايم."
* عطر و زينت در نماز
در اسلام، به آرايش و عطر زدن و استفاده از بوهاي خوش و وسايل زيبايي براي شوهر و محارم يا در منزل و يا در حالت عبادت و نيايش سفارش شده و نوعي عبادت است. آنچه نهي شده و سفارش به احتياط کردهاند، استفاده از عطر و آرايش براي نامحرمان يا در جامعه است که عامل فساد ميشود و حرام است.
در اين باره توجّه به سفارش حضرت زهرا«عليها السلام» در لحظههاي واپسين زندگي ضروري است که پس از وضو گرفتن به اسماء بنت عميس فرمودند:
قالت: هاتي طِيْبي الَّذي اَتَطَيَّبُ بِهِ وَ هاتي ثِيابِيَ الَّتي أُصَلِّي فِيَها، اِجْلِسِي عِنْدَ رَأَسَي فَاِذا جاءَ وَقتُالصَّلوةِ فَاَقِيِميِني فَاِنْ قُمْتُ وَ اِلاّ فَأَرْسِلِي اِلي عَليٍّ «عليه السلام».
[اي اسماء عطر مرا، همان عطري که هميشه ميزنم، و پيراهني را که هميشه در آن نماز ميگزارم بياور و بر بالينم بنشين، هرگاه وقت نماز شد مرا از خواب بيدار کن، اگر بيدار شدم که نماز ميگزارم و اگر بيدار نشدم، کسي را به دنبال علي«عليه السلام» بفرست تا بيايد.[ نهجالحياة/ ص 169] .]
*استفاده دائمي از بوي خوش
امسلمه ميگويد: "از حضرت زهرا«عليها السلام» پرسيدم آيا عطر و بوي خوش ذخيره کردهاي؟
فرمود: آري.
رفت و شيشه عطري آورد و مقداري در کف دست من ريخت. بوي خوشي داشت که هرگز نشنيده بودم.
گفتم: اين عطر خوشبو را از کجا تهيه کردهاي؟
فرمود:"
قالت: هُوَ عَنْبَرٌ يَسْقُطُ مِنْ أَجْنِحَةِ جِبْرَئيل.[ نهجالحياة/ ص 170] .
[اين عطر، مشکي است که از بال و پَر جبرئيل فرو ريخته است.]
* مرحله سومي كه زن مي تواند در مسير عفت همسرش قدم بردارد تمكين شوهر مي باشد
اين مساله نيز بدلي اهميت آن و حفظ عفت شوهر به شدت با تعابير مختلف مورد تاكيد اسلام قرار گرفته است
اول : حق شوهر بر همسرش چيست؟
رسولالله صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند: روزههاي مستحبي را بدون اجازهي او نگيرد، هرگاه خواست از خانه بيرون رود با اجازهي شوهر باشد، با بهترين عطرها خود را براي او خوشبو کند، تميزترين و بهترين لباسش را براي او بپوشد، و خود را بأحسن وجه بخاطر او زينت کند و بالاخره تعرض نفسها عليه غدوه و عشيه» شب و روز خود را در اختيار شوهرش بگذارد. [فروع کافي ج 5، ص 508] .
--سوم ---
وَ قَالَ ص لَا يَحِلُّ لِامْرَأَةٍ أَنْ تَنَامَ حَتَّى تَعْرِضَ نَفْسَهَا عَلَى زَوْجِهَا تَخْلَعَ ثِيَابَهَا وَ تَدْخُلَ مَعَهُ فِي لِحَافِهِ فَتُلْزِقَ جِلْدَهَا بِجِلْدِهِ فَإِذَا فَعَلَتْ ذَلِكَ فَقَدْ عَرَضَتْ نَفْسَهَا
(3) و پيغمبر خدا فرمودند: هيچ زنى نبايد بخوابد تا خود را به شوهر عرضه كند، و مراد از عرضه داشتن اينست كه لباس را در آورد و بزير لحاف شوهر برود، و به او بچسبد. مكارم الأخلاق ص : 233)
-- چهارم :--
رَوَى الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنِ الْبَاقِرِ ع قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ الزَّوْجِ عَلَى الْمَرْأَةِ فَقَالَ لَهَا أَنْ تُطِيعَهُ وَ لَا تَعْصِيَهُ وَ لَا تَتَصَدَّقَ مِنْ بَيْتِهَا بِشَيْءٍ إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ لَا تَصُومَ تَطَوُّعاً إِلَّا بِإِذْنِهِ وَ لَا تَمْنَعَهُ نَفْسَهَا وَ إِنْ كَانَتْ عَلَى ظَهْرِ قَتَبٍ وَ لَا تَخْرُجَ مِنْ بَيْتِهَا إِلَّا بِإِذْنِهِ
(2) از امام پنجم (ع): زنى بمحضر پيغمبر (ص) آمد و عرضه داشت: حق شوهر بر زن چيست؟ فرمود: آنكه فرمان او برد و مخالفت و عصيان او نكند، و چيزى از خانه او بدون اجازه او صدقه ندهد و روزه مستحب جز با اجازه او نگيرد، و اگر بر پشت مركب (آماده سفر) است و شوهر از او آميزش خواست امتناع نكند. و جز با اجازه او از خانه بيرون نرود، .... (مكارم الأخلاق ص : 213)
----پنجم--
عَنْ أَبِيهِ الرِّضَا عَنْ أَبِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَ فَاطِمَةُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ص فَوَجَدْتُهُ يَبْكِي بُكَاءً شَدِيداً فَقُلْتُ فِدَاكَ أَبِي وَ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الَّذِي أَبْكَاكَ فَقَالَ يَا عَلِيُّ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي إِلَى السَّمَاءِ رَأَيْتُ نِسَاءً مِنْ أُمَّتِي فِي عَذَابٍ شَدِيدٍ فَأَنْكَرْتُ شَأْنَهُنَّ فَبَكَيْتُ لِمَا رَأَيْتُ مِنْ شِدَّةِ عَذَابِهِنَّ ... رَأَيْتُ امْرَأَةً مُعَلَّقَةً بِثَدْيَيْهَا..... فَقَالَتْ فَاطِمَةُ ع حَبِيبِي وَ قُرَّةُ عَيْنِي أَخْبِرْنِي مَا كَانَ عَمَلُهُنَّ وَ سِيرَتُهُنَّ حَتَّى وَضَعَ اللَّهُ عَلَيْهِنَّ هَذَا الْعَذَابَ فَقَالَ يَا بُنَيَّتِي .... أَمَّا الْمُعَلَّقَةُ بِثَدْيَيْهَا فَإِنَّهَا كَانَتْ تَمْتَنِعُ مِنْ فِرَاشِ زَوْجِهَا وَ أَمَّا الْمُعَلَّقَةُ بِرِجْلَيْهَا فَإِنَّهَا كَانَتْ تَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهَا بِغَيْرِ إِذْنِ زَوْجِهَا وَ أَمَّا الَّتِي كَانَتْ تَأْكُلُ لَحْمَ جَسَدِهَا فَإِنَّهَا كَانَتْ تُزَيِّنُ بَدَنَهَا لِلنَّاس
(2) حضرت رضا (ع) بتوسط آباء امجاد خود از على بن ابى طالب روايت كرده است كه آن جناب فرمود من و فاطمه (ع) وارد شديم بر رسول خدا (ص) پس آن جناب را يافتم بشدت گريه ميكرد من عرض كردم پدر و مادرم فداى تو باد يا رسول اللَّه چرا گريه ميكنى.
فرمود يا على آن شبى كه مرا در آسمان سير ميدادند زنانى از امت خود را ديدم كه در عذاب سخت معذب بودند و من از براى آنها بفزع آمدم و از سختى عذاب آنها مرا گريه دست داد.
..... زنى را ديدم كه با دو پستان خود آويخته بود .... فاطمه عرض كرد كه اى حبيب من و روشنى چشم من خبر بده مرا كه عمل و طريقه اين زنان چه بوده كه حقتعالى آنها را باين گونه عذابها مبتلا ساخته.
فرمود اى دخترك من .... آن زنى كه بدو پستانش آويخته بود تمكين شوهرش نميكرد كه با او بخوابد و آن زنى كه بدو پاى خود آويخته بود بدون اذن شوهرش از خانهاش بيرون ميرفت و آن زنى كه گوشت بدنش را ميخورد بدنش را از براى مردم زينت ميداد (عيون أخبار الرضا عليه السلام ج2 ص : 2 )
--پنجم --
19- دَعَائِمُ الْإِسْلَامِ، عَنْ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَنَّ رَجُلًا شَكَا إِلَيْهِ أَنَّ امْرَأَتَهُ تُكْثِرُ الصَّوْمَ فَتَمْنَعُهُ نَفْسَهَا فَقَالَ لَا صَوْمَ لَهَا إِلَّا بِإِذْنِكَ إِلَّا فِي وَاجِبٍ عَلَيْهَا أَنْ تَصُومَهُ (بحارالانوار، ج93، ص 268 )
** پاداش زنان همسر دار **
حال اين سؤال مطرح ميشود که چرا خداوند براي مردان راهي به سوي خويش گشوده است که زنان را از آن محروم ساخته است؟! يکي از بهترين و سريعترين راههاي تقرب به خداوند، جهاد و شهادت در راه او است که زنان از آن محرومند. چرا حکم جهاد و شهادت تنها ويژهي مردان است و زنان از اين حکم معاف گشتهاند؟!
پاسخ به اين سوال كه پس زنان در اين ميان چه اجري داردند
اول : پيغمبر (ص)فرمود: هر زنى كه شوهرش را بر حج و جهاد و طلب علم يارى كند، خداوند به او پاداش زن ايوب دهد. (مكارم الأخلاق-ترجمه مير باقرى، ج1، ص: 383)
دوم : اسماء بنتيزيد که از زنان انصار بود به محضر پيامبر (ص) که ميناصحابش بود، رسيد و عرض کرد:
پدر و مادرم فدايت! من فرستاده زنان به سوي شما هستم. جانم فدايشما! بدان که هيچ زني در شرق و غرب نيست که جريان آمدن مرا بهحضور شما بشنود مگر اينکه همعقيده من است. پرسش من اين است کهخداوند تو را بحق، به سوي مردان و زنان فرستاد و ما به تو و بهپروردگارت که تو را فرستاد ايمان آورديم و ما گروه زنان محصور ومحدود، نشسته در خانه و وسيله برآوردن خواستههاي شماهاييم، و بارفرزندانتان را بر دوش مي کشيم و شما جماعت مردان، با شرکت درنمازجمعه و جماعت و عيادت بيماران و حضور در تشييعجنازهها و انجامدادن مداوم مراسم حج و از همه برتر، با امکان حضور در جهاد در راهخدا، بر ما برتري داده شدهايد. از طرف ديگر، وقتي کسي از شماها به سفرحجيا عمره ميرود و يا براي حفظ مرزها خارج ميشود، اموالتان رابرايتان نگهداري ميکنيم و لباسهايتان را ميبافيم و اولادتان را تربيتميکنيم. پس اي رسول خدا! از نظر اجر و پاداش چه مشارکتي با شماداريم؟
پيامبر اکرم (ص) چهره خويش را به طرف اصحابش نمود و فرمود:
هل سمعتم مقالة قط احسن من مسالتها من امر دينها من هذه؟
فقالوا: يا رسولالله! ما ظننا ان امراة تهتدي الي مثل هذا!
فالتفت النبي (ص) اليها ثم قال لها: انصرفي ايتها المراة و اعلميمن خلفک من النساء ان حسن تبعل احدا کن لزوجها و طلبهامرضاته و اتباعها موافقته يعدل ذلک کله. فادبرت المراة وهي تهلل و تکبر استبشارا؛ [الميزان في تفسير القرآن، ج4، ص350، و نيز: الدر المنثور، ج2، ص153] .
آيا تاکنون گفتاري بهتر از پرسش اين بانو که در باره امر دينشپرسيد، شنيدهايد؟
عرض کردند: اي رسول خدا! ما گمان نميکرديم زني به چنين چيزيدستيابد!
آنگاه پيامبر (ص) رو به طرف آن زن گرداند و به او فرمود:
اي زن! برگرد و به ساير زناني که از سوي آنان آمدهاي اعلام کن کهخوشرفتاري يکي از شماها با شوهر و جوياي رضايت او شدن ودنبال کردن موافقت او، با همه آن فضايل و اعمال مردان برابريميکند.
آن زن برگشت در حالي که از خوشحالي و بشارت يافتن، تهليل وتکبير بر زبان داشت.
مرحوم علامه طباطبايي از اين حديث، نکات چندي را استفاده کردهاست که به اختصار به آنها اشاره ميشود:
1. از امثال اين قضايا روشن ميشود که زنان با اينکه بيشتر به امورداخلي منزل مشغولند، اما از نظر مراجعه به ولي امر و کوشش در جهتحل پارهاي مشکلات خويش منعي نداشتهاند.
2. آنچه بيشتر در زندگي زن، مورد پسند اسلام است اين است کهوظيفه مهم خانهداري را فراموش نکند، و اين توصيه پيامبر (ص) گرچهواجب نبود لکن در يک محيط سالم و مذهبي، همين دستور استحبابيحافظ اين خواسته اسلامي بود.
3. زنان با اينکه از فضيلت امثال جهاد، به عللي که روشن استمحرومند اما اسلام اين محروميتها را با مزايا و ارزشهاي ديگري که بسيافتخارآميز است جبران کرده است. [نک: الميزان، ج4، ص351، ذيل تفسير آيه 32 - 35 سوره نساء] .
-- دوم --
در جريان شوخي حضرت زهرا كه در بالا نقل شد پيامبر اسلام بعد از شنيدن جريان فرمودند
رسول خدا صلي اللّه عليه و آله با شنيدن چنين مطالبي اظهار نمود: اي دخترم! همانا رضايت و خوشنودي شوهر همانند رضايت و خوشنودي خداوند متعال خواهد بود و غضب و ناراحتي شوهر سبب نارضايتي و ناراحتي خدا مي گردد.
و سپس افزود: هر زني که خداوند را همچون حضرت مريم عبادت و ستايش کند؛ وليکن شوهرش از او ناراضي باشد، عبادات و اعمال او مقبول درگاه خدا قرار نمي گيرد.
... اي دخترم! هر زني که زحمات و مشقّات خانه داري را تحمّل کند و خانه داري نمايد و براي رفاه و آسايش اعضاء خانواده اش تلاش نمايد، همانا او اهل بهشت خواهد بود.[ إ حقاق الحقّ: ج 19، ص 112 و 113، داستان مفصّل است، علاقه مندان مراجعه نمايند] .
---- سوم --
سوم* مردى بمحضر پيغمبر (ص) آمد و گفت: يا رسول اللَّه! همسرى دارم كه چون بخانه ميروم به پيشبازم مىآيد و وقتى بيرون ميروم بدرقهام مىنمايد، و اگر مرا غصهدار بيند؛ مىگويد: غم مخور، كه اگر غم روزى مىخورى؛ خداوند آن را بعهده گرفته. و اگر براى آخرت غم دارى و فكر ميكنى خداوند بر فكر و غم تو بيفزايد، پيغمبر (ص)، فرمود: او را بشارت بهشت ده، و به وى بگو كه تو يكى از عاملان خداوندى و در هر
روز پاداش 70 شهيد براى تو خواهد بود. (مكارم الأخلاق-ترجمه مير باقرى، ج1، ص: 382 )
وَ قَالَ رسول الله صل الله عليه و مَا مِنِ امْرَأَةٍ تَسْقِي زَوْجَهَا شَرْبَةَ مَاءٍ إِلَّا كَانَ خَيْراً لَهَا مِنْ سَنَةٍ صِيَامٍ نَهَارُهَا وَ قِيَامٍ لَيْلُهَا وَ بَنَى اللَّهُ لَهَا بِكُلِّ شَرْبَةٍ تَسْقِي زَوْجَهَا مَدِينَةً فِي الْجَنَّةِ وَ غُفِرَتْ لَهَا ستين [سِتُّونَ خَطِيئَة
و فرمود: هر زنى كه به شوهرش آب دهد، ثواب عبادت يك سال را برده است و خداوند براى هر جرعهاى كه به شوهرش داده، شهرى در بهشت به او مىدهد، و شصت گناه او را مىبخشد. (إرشاد القلوب إلى الصواب ج1 ص : 173 )
------------
وَ قَالرسول الله صل الله عليه و ثَلَاثٌ مِنَ النِّسَاءِ يَرْفَعُ اللَّهُ عَنْهُنَّ عَذَابَ الْقَبْرِ وَ يَكُونُ مَحْشَرُهُنَّ مَعَ فَاطِمَةَ بِنْتِ مُحَمَّدٍ ص امْرَأَةٌ صَبَرَتْ عَلَى غَيْرَةِ زَوْجِهَا وَ امْرَأَةٌ صَبَرَتْ عَلَى سُوءِ خُلُقِ زَوْجِهَا وَ امْرَأَةٌ وَهَبَتْ صَدَاقَهَا لِزَوْجِهَا يُعْطِي اللَّهُ تَعَالَى لِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ ثَوَابَ أَلْفِ شَهِيدٍ وَ يَكْتُبُ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُنَّ عِبَادَةَ سَنَة
و فرمود سه طايفهى از زنهايند كه عذاب قبر از آنها برداشته شود و با حضرت فاطمه دختر حضرت محمّد محشور شوند زنى كه بر غيرت شوهرش صبر كند، زنى كه با شوهر بد اخلاق بسازد و زنى كه مهريهاش را به بخشد خداى تعالى بهر يك از اين سه طايفهى زنها ثواب يك هزار شهيد مىبخشد و براى هر يك از آنان ثواب عبادت يك سال نوشته مىشود. (إرشاد القلوب إلى الصواب ج1 ص : 173)
--------
وَ عَنْهُ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ص مَا مِنِ امْرَأَةٍ تَصَدَّقَتْ عَلَى زَوْجِهَا بِمَهْرِهَا قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ لَهَا بِكُلِّ دِينَارٍ عِتْقَ رَقَبَةٍ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ الْهِمَّةُ بَعْدَ الدُّخُولِ فَقَالَ إِنَّمَا ذَلِكَ مِنَ الْمَوَدَّةِ وَ الْأُلْفَةِ (مكارم الأخلاق ص : 233)
--- چهارم ---
لذا حضرت زهرا سلام الله عليها با رعايت تمامي اين امور بود كه وقتي حضرت علي عليه السلام مي خواست ايشان را صدا بزند مي فرمود : بِأَبِي أَنْتِ وَ أُمِّي (بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج43 ص : 146 )