عوامل انحطاط جامعه صدر اسلام - جلسه هشتم: ترک امر به معروف
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله الطاهرین
نکته اول: قرار شد احکام بیماران گفته می شود.
نکته دوم: مراد ما از همه مراجع :نظر حضرت امام خمینى، آیت الله بهجت، میرزا جواد تبریزى ،خامنهای، سیستانى، صافى گلپایگانى،فاضل لنکرانى، مکارم شیرازى، نورى همدانى، وحید خراسانى
نکته سوم: هر کسی مراقب نظر مرجع خود باشد
نکته چهارم: تمام مطالب گفته شده از کتاب دفتر شصت و دوم پرسش ها و پاسخ ها «احکام پزشکی و بیماران»
روزه و دندان پزشکی
پرکردن دندان در ماه رمضان چگونه است؟
همه مراجع: پر کردن یا جرم گیری و کشیدن دندان در ماه رمضان، برای پزشکان جایز است و برای شخص روزه دار زمانی جایز است که مطمئن باشد خون یا آبی که به وسیله دستگاه وارد فضای دهان می شود، فرو نخواهد رفت.[252]
دندانپزشک جنس مخالف
رجوع بیمار به دندانپزشک نامحرم چه حکمی دارد؟
همه مراجع (به جز سیستانی و تبریزی): در صورتی که دندانپزشک همجنس در دسترس نباشد و مراجعه ضرورت باشد، اشکال ندارد.[327]
آیات عظام سیستانی و تبریزی: اگر دندانپزشک همجنس در دسترس نباشد یا دندانپزشک نامحرم مهارتش بیشتر باشد اشکال ندارد.[328]
در جایی که پزشک زن وجود دارد با احتمال اینکه متخصص مرد بیماری را بهتر تشخیص دهد تکلیف چیست؟
همه مراجع (به جز سیستانی و تبریزی): تخصص بیشتر باعث نمی شود که زن به پزشک مرد مراجعه نماید مگر آنکه ضرورت و احتمال خطر در میان باشد.[323]
آیات عظام سیستانی و تبریزی: اگر تخصص پزشک مرد در آن بیماری بیشتر باشد، مراجعه به او اشکال ندارد.[324]
---- سخنرانی ---
پیامبر اسلام انقلابی را بنیان نهادند و راه اداره آن را نیز آموزش دادند و حتی جانشین بعد از خود را تعیین کردند اما چه شد که بعد از پنجاه سال فرزند پیامبر خدا را به شهادت رساندند
بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از مهمترین عواملی که باعث شد جامعه به انحراف سوق داده شود این بود که مردم جامعه فریضه امر به معروف و نهی از منکر را ترک کردند؛ به گونهاي که هر کس هر کاري ميخواست انجام ميداد. مردم، سخت مشغول کار و زندگي خود بودند و هيچ انتقادي هم نميشد.
از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده است که فرمودند :
« لَا يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ تَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ فَإِذَا لَمْ يَفْعَلُوا ذَلِكَ نُزِعَتْ عَنْهُمُ الْبَرَكَات» ؛« تا زمانی که مردم یکدیگر را امر به معروف و نهی از منکر کنند و یکدیگر را بر نیکی یاری نمایند ، پیوسته در خیر و سعادت به سر خواهند برد ، در غیر این صورت برکت ها و خیر الهی از آنان گرفته خواهد شد ».
حضرت علی علیه السلام از پیامبر اکرم ( صل الله علیه و آله ) نقل نموده اند: « أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ص أَنْ نَلْقَى أَهْلَ الْمَعَاصِي بِوُجُوهٍ مُكْفَهِرَّة» ،« پيغمبر اكرم (ص) امر فرمود كه ما با گناهكاران، عبوس و ترش روى برخورد نمائيم.»
در جامع به صورت تک و تک کسانی امر به معروف می کردند کسانی مثل ابوذر غفاری اما مشکل این بود که متن جامعه امر به معروف را به عنوان وظیفه اصلی خود فراموش کرده بود.
امام حسين (ع) وَ لَمَّا نَزَلَ بِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ عُمَرُ بْنُ سَعْدٍ لَعَنَهُ اللَّهُ، وَ أَيْقَنَ أَنَّهُمْ قَاتِلُوهُ، قَامَ عَلَيْهِ السَّلَامُ فِي أَصْحَابِهِ خَطِيباً، فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: پس خدا را شکر گزارد و او را ستود سپس گفت:
إِنَّهُ قَدْ نَزَلَ مِنَ الْأَمْرِ مَا تَرَوْنَ، چيزي پيش آمد که ميبينيد
وَ إِنَّ الدُّنْيَا قَدْ تَغَيَّرَتْ [وَ تَنَكَّرَتْ] و به درستي که دنيا دگرگون و عوض شده است
وَ أَدْبَرَ مَعْرُوفُهَا وَ اسْتَمَرَّتْ، حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهَا إِلَّا صُبَابَةٌ كَصُبَابَةِ الْإِنَاءِ، و نيکيهاي آن پشت کردهاند و با شتاب در حال گذر است پس از آن جز اندکي آب، چون ته ماندهاي
أَ لَا تَرَوْنَ أَنَّ الْحَقَّ لَا يُعْمَلُ بِهِ، وَ الْبَاطِلَ لَا يُتَنَاهَى عَنْهُ، که حق به کار بسته نميشود و از باطل جلوگيري نميشود.
امام در دنباله ميفرمايد وقتي اين آسيب، جامعهاي را فراگرفت و امر به معروف و نهي از منکري نبود لِيَرْغَبِ الْمُؤْمِنُ فِي لِقَاءِ اللَّهِ فَإِنِّي لَا أَرَى الْمَوْتَ إِلَّا سَعَادَةً، وَ الْحَيَاةَ مَعَ الظَّالِمِينَ إِلَّا بَرَماً.
حقا که مؤمن بايد ملاقات با خدا را بخواهد. پس به راستي که من مرگ را جز سعادت و زندگي با ستمگران را جز رنجش و انزجار نميبينم.» [4] .
جالب اينجاست که حضرت ميفرمايد من زندگي با اين ظالمان و در چنين جامعهاي را جز رنج و سختي نميدانم و مرگ را سعادت ميپندارم. نه اينکه بميرم در حالي که با ناراحتي باشد بلکه مرگ در اين حالت سعادت است.
---
از همین رو امام علیه السلام (ع) به خاطر آن قيام کرد؛ همچنانکه در وصيتنامهاش به برادر خود محمد بن حنيفه فرمود: أَنِّي لَمْ أَخْرُجْ أَشِراً وَ لَا بَطِراً وَ لَا مُفْسِداً وَ لَا ظَالِماً وَ إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِي أُمَّةِ جَدِّي ص أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَنْهَى عَنِ الْمُنْكَر وَ أَسِيرَ بِسِيرَةِ جَدِّي وَ أَبِيعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع
من براي اين خارج نشدم که فساد ايجاد کنم و ظلم کنم بلکه من خارج شدم براي طلب اصلاح در امت جدم و پدرم علي (ع) و برخاستم تا امر به معروف و نهي از منکر کنم. اين جمله مشخص ميکند که اين عامل چقدر مهم است و از طرفي چقدر جامعه آن زمان را فراگرفته بود که امام (ع) در وصيتنامه خود فقط اين آسيب را ذکر، و بر اصلاح اين انحراف تصريح ميکنند.
اينکه امام ميفرمايند من براي امر به معروف و نهي از منکر قيام کردم مساله سادهاي نيست.
اين مدرک سياسي، سرشاراست از عواملي که به انحطاط اخلاق و شيوع منکرات در شهرها که ناشي از عدم اقدام مهاجرين و انصار در عمل به مسؤوليتها و واجبات ديني و اجتماعي آنهاست؛ زيرا جايگاهي برجسته در جهان اسلام داشتند؛ آنان ياران پيامبر صلي الله عليه و آله و حافظان اسلام بودند و مي توانستند سخن حق را بگويند و با باطل در ستيز باشند، ولي آنان از اداي واجبات خودداري کردند، امري که سبب شد تا گروه طاغوتي حاکم از بني اميه برگردن مسلمين مسلط شدند و بندگان خدا را به بردگي کشيدند و مال خدا را به يغما بردند.
-- - وضعیت فعلی ما ---
متاسفانه در جامعه اسلامی ما آنچه امروز شاهد آن هستیم آن است که امر به معروف و نهی از منکر تعطیل شده است و اگر کسی هم امر به معروف می کند یا به شیوه غلط این کار را انجام می دهد و یا از طرف امر به معروف شوند مورد تهدید و ضرب و جرح قرار می گیرد.
فـريـضـه امـر بـه مـعـروف و نـهـى از مـنـكـر در بـعـضـى روايـات از ديـگـر اعـمـال پـسـنـديـده، بـرتـر شـمرده شده است . تا جايى كه امير مومنان (عليه السلام ) مى فرمايد: « وَ مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ كُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنْ الْمُنْكَرِ إِلَّا كَنَفْثَةٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ» ؛« هـمـه اعـمـال نـيك و حتى جهاد در راه خدا در مقايسه با امر به معروف همچون رطوبت دهان در مقايسه با درياى پهناور است .»
نتیجه ترک امر به معروف و نهی از منکر ما کلام آقا امیرالمومنین علیه السلام شده که فرمود:
امام علی (علیه السلام) فرموده است : « َ لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ، فَيُوَلِّيَ اللَّهُ أُمُورَكُمْ شِرَارَكُمْ ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُم» ؛« امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید ، که (در نتیجه ترک آن) ، خداوند امور شما را به اشرارتان واگذارد ، آن گاه (که در تنگنای ظلم و فساد واقع شدید) لب به دعا (برای رهایی و نجات) می گشایید ولی دعایتان مستجاب نمی شود ».
هم اکنون در خصوص وضعیت حجاب همین اتفاق افتاده چنان فضایی ایجاد شده که در جاهایی مثل دانشگاه دختران بدحجاب غلبه پیدا کرده اند و بر فضا حاکم شده اند و کار به جایی رسیده که دختران چادری مورد توهین و تمسخر واقع می شوند این به خاطر آن است که آن موقع که غلبه با دختران چادری بود مردم و مسئولین در زمینه امر به معروف صحیح کوتاه کردند و نتیجه این شد
یک آقایی می گفت می خواستم در زمینه حجاب برای اداره مشاوره رهبری در دانشگاه ها کتاب بنویسم که مسئول اداره مشاوره برای اینکه اهمیت این موضوع را یادآوری کند می گفت : یکی از سردارهای سپاه اینجا آمده و می گوید دخترم از وقتی به دانشگاه رفته برای اینکه بتواند ابرو بردارد و مثل بقیه آرایش کرده و مانتویی به دانشگاه برود گفته حتی حاضرم یک ازدواج صوری بکنم و طلاق بگیرم تا به این هدفم برسم
الان بانوانی هستند که خجالت می کشند در شهرستان های حجاب کامل خود را رعایت کنند چون غلبه با بی چادری ها شده
در جلسات قبل عرض کردم باز تکرار می کنم
دختر و زن بی حجاب به خودش ظلم می کند چون گناه می کند و باید در آن دنیا پاسخگو باشد
به جوانان ظلم می کند چون آنها را به گناه می اندازند
به فرزندان خود ظلم می کنند چون الگوی نامناسبی به فرزندان خود می دهند
به زنان شوهر دار ظلم می کنند چون باعث می شوند آنها به همسران خود بی رغبت شوند
به جوانان دم بخت ظلم می کند چون باعث می شود که در انتخاب همسر آینده با مشکل دچار مشکل شوند
در مسائل کلان اجتماعی هم همینگونه است که ما آنجایی که باید اعتراض خود و بی لیاقتی مسئولی را با نهی از منکر به مسئولین رده بالاتر برسانیم این کار را نکردیم و افراد ناشایست به تدریج به پست های حساس دست پیدا کردن و نتیجه این می شود که تصمیمات غلط برای مملکت می گیرند و یا از بیت المال اختلاس های میلیاردی می کنند.
--- از کجا شروع کنیم ---
خیلی ها دوست دارند امر به معروف کنند و به فضائل بسیار عظیم آن برسند اما نمی دانند از کجا شروع کنند.
در دوران کنونی بهترین شرایط جهت امر به معروف و نهی از منکر در جامعه ما فراهم است اگر کسی بگوید در دوران ما نمی توان امر به معروف و نهی از منکر کرد بنده عرض می کنم که شما به سه چیز آگاهی نداری که این حرف را می زنی
1-شما احکام، شرایط و مراتب امر به معروف و نهی از منکر را نمی شناسید . که در این صورت باید کتاب های مربوط به این مساله را و رساله عملیه را مطالعه کنید
2-عدم تشخیص مصادیق معروف و منکر، یعنی نمی داند کاری که آن شخص می کند از مصادیق منکر است تا نهی از منکر نماید و یا کاری که ترک کرده از مصادیق معروف به شمار می رود تا امر به معروف نماید.
بايد دانست؛ معروف و منکر دامنه گستردهاي دارد و تنها در محدوده «عبادات» و يا «نيکي به مردم» خلاصه نميشود و اسلام از آن جا که نخواسته است، موضوع امر به معروف و نهي از منکر را به امور معين مثل عبادات، معاملات، اخلاقيات، محيط خانوادگي و... محدود کند، از کلمهي عام «معروف» يعني هر کار خير و نيک و نقطهي مقابلش منکر يعني هر کار زشتي استفاده کرده است.
در اينجا جهت آشنايي هر چه بيشتر علاقهمندان به انجام فريضه امر به معروف و نهي از منکر، به گوشههايي از مهمترين مصاديق معروف و منکر اشاره مينماييم تا با شناخت بيشتري گام در مسير امر به معروف و نهي از منکر بگذارند:
«معروف»ها
اعتقادي؛ ايمان به خداي متعال، ايمان به پيامبران، ايمان به امامان(عليهمالسلام) ، ايمان به معاد، ايمان به ملائکه و...
عبادي؛ نمازهاي واجب، زکات، خمس، حجّ، روزه، تقليد و فراگيري احکام مورد نياز و... دعوت به روضه - سخنرانی
اخلاقي؛ احسان به پدر و مادر، عدالتورزي و انصاف، خوشخُلقي و خوشرويي، خيرخواهي و مردمگرايي، رازداري، عيبپوشي، عفت، غيرت، چشم بستن از حرام و عکسهاي مبتذل، احترام به مقدسات مذهبي (مساجد، زيارتگاهها) و...
خانوادگي؛ ازدواج و تشکيل خانواده، صله رحم و ديدار بستگان، تأمين نيازهاي همسر و فرزندان و پدر و مادر، تربيت فرزندان و...
اقتصادي؛ کسب روزي حلال و درآمد مشروع، قناعت، انفاق، ايثار، پرداخت وجوهات شرعي، تقسيم عادلانه ارث، وفا به نذر، پرداخت مطالبات ديگران دادن، صدقه، وقف و...
اجتماعي؛ خيرخواهي براي مسلمانان، يتيم نوازي، حفظ اتحاد و همبستگي، وفاي به عهد و تعهدات اجتماعي و...
سياسي؛ حفظ دستاوردهاي و ارزشهاي انقلاب اسلامي، رعايت و احترام به قوانين نظام جمهوري، شرکت در انتخابات کشور و...
نظامي؛ جهاد در راه خدا، آموزش و فراگرفتن فنون نظامي.
فرهنگي و تربيتي؛ اگر کسی بگوید خواهرها سن و سال شما دارد بالا می رود اگر می خواهید وزر و وبال فرزندانتان نشوید ورزش کنید. این مساله امر به معروف است مقام معظم رهبری به عنوان مرجع تقلید فرموده اند امر به ورزش امر به معروف است.گسترش فرهنگ اسلامي، کوشش در جهت احياي آثار بزرگان شيعه، تأسيس کانونها و مراکز سالم فرهنگي و تفريحي براي نسل جوان و...
اداري؛ برخورد خوب و خداپسندانه با مراجعان، تسريع در امور مراجعان، راهنمايي مراجعان، دقت در حفظ بيت المال مسلمين، انجام وظايف محوله و...
درماني، بهداشتي و خوراکي؛ حفظ جان و سلامتي، پرهيز از خوردن حرام و...
و هر آنچه در برابر معروفها قرار بگيرد «منکر» به شمار ميآيد ماند: کفر و نفاق و ترويج باطل.
«منکر»ها
دروغ، غيبت، تهمت، ايجاد مزاحمت، موسيقيهاي حرام، ناهنجاري مدها و لباسها.
منکرات عبادي
سهل انگاري در نماز، روزه خواري.
اسراف، احتکار، رشوه، قمار، شراب، قانون شکني، سوء استفاده از موقعيت اجتماعي، نشر اکاذيب، شرارت و فتنه انگيزي، اختلاط پسر و دختر، استفاده از علايم مربوط به گروههاي منحرف اخلاقي، وب گردي مبتذل.
3-یا شما شناخت نسبت به چگونگی برخورد وشیوه ارتباط گیری بامردم می باشد
اول: شروع از خود
یکی از بهترین نقطه های آغازین برای امر به معروف و نهی از منکر این است که افراد از خود شروع کنند که این کار در دو جهت باید صورت پذیرد:
الف: قائل شدن حق امر و نهی برای خود
برخی امر به معروف و نهی از منکر را دخالت در امور دیگران می پندارند و به خود اجازه ورود به این حوزه را نمی دهند و حال آنکه خداوند متعال جهت تعالی جامعه و جلوگیری از بروز منکرات این حق را برای مؤمنین قائل شده است و فرموده: « وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ » ؛« مردان و زنان باايمان، ولىّ(و يار و ياور) يكديگرند؛ امر به معروف، و نهى از منكر مىكنند»
ب: پالایش رذایل اخلاقی از خود
ناگفته پيداست كه تأثير كلام ما، زمانى بیشتر است كه خود گرفتار منكر نباشيم و به آنچه سفارش مىكنيم، ابتدا خودمان عمل كرده باشيم.
حضرت على عليه السلام مىفرمايد: « أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي وَ اللَّهِ مَا أَحُثُّكُمْ عَلَى طَاعَةٍ إِلَّا وَ أَسْبِقُكُمْ إِلَيْهَا وَ لَا أَنْهَاكُمْ عَنْ مَعْصِيَةٍ إِلَّا وَ أَتَنَاهَى قَبْلَكُمْ عَنْهَا» ؛« اى مردم! سوگند به خدا من شما را به هيچ طاعتى وادار نمىكنم مگر آن كه پيش از آن خود، عمل كردهام، و از معصيتى شما را باز نمىدارم جز آن كه پيش از آن، ترك گفتهام.»
آرى! آئينه زمانى مىتواند زشتى و زيبايى را نشان دهد كه خودش گرد و غبار نداشته باشد. البته، عمل، رمز موفقيت است و نه رمز وجوب يعنى كسى به بهانه اينكه خود صالح نيستم، پس امر به معروف و نهى از منكر بر من واجب نيست، نمىتواند از زير بار مسئوليت شانه خالى كند.
دوم: شروع از خانواده و فامیل
از آنجا که روابط عاطفی بین اعضای خانواده زمینه های مناسبی را جهت امر و نهی دینی فراهم می نماید یکی از بهترین نقاط شروع امر به معروف و نهی از منکر اعضای خانواده و بستگان می باشد. شاید از همین رو است که پيامبر اسلام در ابتداى بعثت مأمور مىشود كه بستگان نزديكش را هشدار دهد و در جایی دیگر خداوند متعال به پیامبر چنین دستور داده است: « يا ايُّهَا النَّبِىُّ قِلْ لَازْواجِكَ وَ بَناتِكَ وَ نِسآءِ الْمُوْمِنِين. » ؛«اى پيامبر! اول به دختران و همسرانت سفارش كن و آن گاه به زنان ديگر.»
با این تاثیر چه خوب است که امر به معروف و نهی از منکر را از کانون گرم خانواده و بستگان آغاز نمود.
شخصی از امام صادق (علیه السلام) پیرامون این آیه که خداوند متعال که فرموده است: « قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً»؛« خود و خانواده خويش را از آتش نگه داريد» سؤال نمود که چگونه خانواده خود را از این آتش حفظ کنیم؟ امام (علیه السلام) در پاسخ فرمود: تَأْمُرُهُمْ بِمَا أَمَرَ اللَّهُ وَ تَنْهَاهُمْ عَمَّا نَهَاهُمُ اللَّهُ فَإِنْ أَطَاعُوكَ كُنْتَ قَدْ وَقَيْتَهُمْ وَ إِنْ عَصَوْكَ كُنْتَ قَدْ قَضَيْتَ مَا عَلَيْك» ؛« به آنچه خدا فرمان داده امر کند و از آنچه آنها را نهی نموده بر حذر دارد، پس اگر او را پیروی کردند، محققا اهل خود را از آتش حفظ نموده است و اگر سرپیچی کردند، محققا اهل خود را از آتش حفظ نموده است و اگر سرپیچی نمودند، وظیفه ات را انجام داده ای ».
مسلما اگر تمامی والدین بر اساس این دستور الهی به وظیفه خود عمل می کردند بسیاری از منکرات شایع جامعه فعلی ما همچون بدحجابی، پخش موسیقی های غیر شرعی و آزار دهند از سوی برخی رانندگان وسایل نقلیه که اکثر آنها نیز جوانان و نوجوانان می باشند به حداقل خود می رسید.
البته، آغاز امر به معروف و نهی از منکر از خانواده و فامیل بدان معنا نيست كه تا بستگان اصلاح نشدهاند، انسان به سراغ ديگران نرود، زيرا گاهى همسر و فرزند قابليّت هدايت ندارند، ولى ديگران حرف حق را مىپذيرند. نمونه آن، پسر نوح و همسر لوط است.
سوم: شروع از دوستان و همسایگان
گاهی روابط افراد به دلایلی همچون دوستی و یا همسایگی به قدری به هم نزدیک می شود که حتی از روابط خانوادگی نزدیکتر و مستحکمتر می گردد. وجود چنین روابطی شرایط بسیار مساعدی را جهت انجام امر به معروف و نهی از منکر فراهم می نماید و این فرصت می تواند نقطه شروع خوبی برای علامقه مندان به این فریضه دینی باشد.
رسول خدا صلى الله عليه و اله فرمود: چرا مردم همسايگان خود را آموزش نمىدهند؟ موعظه نمىكنند؟ امر به معروف و نهى از منكر نمىكنند؟ و چرا همسايگان حاضر نمىشوند آموزش ببينند؟
سپس پيامبر (ص) فرمود: من اين همسايگان بىتفاوت را تحت تعقيب و عقوبت قرار خواهم داد.
----چگونه امر به معروف کنیم-----
شیوه های تاثیر گذار امر به معروف
در امر به معروف و نهى از منكر، آنچه بسيار مهمّ است، اطّلاع و توجّه به شيوههاى امر و نهى است؛ زيرا چهبسا بهكارگيرى يك شيوه نادرست موجب شود كه امر به معروف و نهى از منكر، بى نتيجه بماند، يا خداى نخواسته، در طرف، اثر معكوس بر جاى گذارد.
شناخت معروف و منكر و اطّلاع از شيوههاى امر و نهى و ضرورت به كار بستن اين شيوهها به اندازهاى مهمّ است كه پيشوايان بزرگوار اسلام از انجام اين دو فريضه بزرگ توسّط افراد ناآگاه از معروف و منكر منع كردهاند.
رسول خدا صلى الله عليه و آله در اين باره مىفرمايد: « مَنْ عَمِلَ عَلَى غَيْرِ عِلْمٍ كَانَ مَا يُفْسِدُ أَكْثَرَ مِمَّا يُصْلِح» ؛ «كسى كه جاهلانه، دست به اقدامى بزند، مفاسد كارش بيشتر از مصالح آن خواهد بود.»
امر به معروف و نهی از منکر می تواند با شیوه های فراوان متنوعی انجام گیرد و ما نیز در پاسخ به این پرسش به مهمترین شیوه های موفق وتجربه شده اشاره نموده وچگونگی بیان آنها را نیز ذکر می نماییم تا عمل کنندگان به این دو فرضیه ی نورانی بتوانند با این منبع گسترده ی روش ها ، شیوه متناسب با زمان مکان وشخصیت خود ومخاطبانشان را برگزینند .
امر و نهي ساده
(خودم: یکی از موثرترین روش های امر به معروف و نهی از منکر که مورد غفلت عموم مردم جامعه گردیده امر و نهی ساده می باشد.
در این شیوه امر به واجب و نهی از حرام در قالب جمله ای ساده مانند: «این کار واجب دینی است و باید انجام شود» و یا « این کار شما حرام و خلاف است انجام ندهید» صورت می پذیرد.
بیشتر کاربرد این روش در مواقعی است که امکان برقراری ارتباط با مخاطب و زمینه سازی برای صحبت های مفصل وجود ندارد مانند منکراتی که انسان به هنگام عبور و مرور در خیابان و مسیرهای رفت و آمد با آن مواجه می شود.
این روش هر چند بسیار کاربردی و موثر می باشد اما به دلیل نادیده گرفتن است سوی عموم مردم هم اکنون کارایی خود را از دست داده است و حال آنکه اگر عموم مردم به فریضه امر به معروف و نهی از منکر عمل نمایند با این روش بسیاری از منکرات شایع جامعه همچون بدحجابی، پخش موسیقی از خودروها، روزه خواری و ... به راحتی از جامعه محو می شود.
مقام معظم رهبری در خصوص این روش مهم و تاثیرگذاری فراوان آن فرموده اند: « بعضى جوانان به ما نامه مى نویسند که اجازه بدهید ما با این تظاهرات منكراتى، مقابله و مبارزه کنیم. خیلى خوب، مقابله بكنید؛ اما چطور؟ بریزید، طرف مقابل را تكه پاره کنید؟! نه، این نیست. حرف بزنید، بگویید؛ يك كلمه بیشتر هم نمى خواهد؛ لازم نیست يك سخنرانى بکنید. کسى که مى بینید خلافى را مرتكب مى شود دروغ، غیبت، تهمت، کین ورزى نسبت به برادر مؤمن، بى اعتنایى به محرّمات دین، بى اعتنایى به مقدسات، اهانت به پذیرفته هاى ایمانى مردم، پوشش نامناسب، حرکت زشت یک کلمه ى آسان بیشتر نمى خواهد؛ بگويید « اين كار شما خلاف است، نکنید»؛ لازم هم نیست که با خشم همراه باشد. شما بگويید، ديگران هم بگويند، گناه در جامعه خواهد خشکید.»
ایشان در سخنان دیگری فرموده اند: « بعضی گفته اند که باید احتمال تاثیر وجود داشته باشد، من می گویم احتمال تاثیر همه جا قطعی است مگر در نزد حکومت های قلدر، قدرتمند و سلاطین. آنهایند که البته حرف حساب به گوششان فرو نمی رود و اثر نمی کند. اما برای مردم، حرف اثر دارد.
در امر به معروف حجاب باید گفت و رد شد و لازم نیست دهن به دهن شد (مخصوصا اگر مطالعات خوبی در این زمینه نداشته اید ) و آنچه ما می گوییم باید در حد مسلماتی باشد هیچ کس تردید در آن نداشته باشد مثلا نوع پوشش شما حرام است – نوع بیان تحقیر آمیز یا توهین آمیز نباشد چون بسیاری از افراد از روی جهل به احکام (خاطره کربلا در اربعین که وقتی تذکر دادم گفتند صدای انفجار شنیدیم با مانتو بیرون آمدیم و شوهرانمان بیرون هستند و یکی گفت مگر حجاب من مشکل دارد که گفتم مو هایتان بیرون است، مانتوی تنگ و چسبان دارید که برجستگی های بدنتان را نشان می دهد، رنگ مانتو نیز تحریک کننده است ، )و یا فضای حاکم بر جامعه اینگونه تربیت شده اند مخصوصا مسافرانی که به قم می آیند معلوم است که نگاه دینی دارند که به زیارت حضرت معصومه آمده اند و الا به شمال و اصفهان و کیش می رفتند
1. شیوه «فردی » و « جمعی »
گاهی آمر وناهی ، با ارتباط فردی خود با مخاطب وتذکر زبانی به او ، می توان تاثیر گذار باشد ومعروف را محقق سازد ، یا این که از انجام منکر یا ادامه آن جلوگیری کند ولی گاه به تنها یی ، تاثیر گذار نیست ، اما اگر گروهی ، سه یا چهار نفره یا بیشتر با مخاطب گفت گو کنند موثر می افتد .
در این صورت لازم است به کل جمعی ،به امبه معروف ونهی از منکر اقدام نمایند .
در مدرسه کار خلافی صورت گرفته با مادرها هماهنگ کنید و به صورت تماس تلفنی و یا نوشتن نامه اعتراض خود را اعلام کنید
در این راستا راهکارهای ذیل پیشنهاد می گردد
اول: برای تحقق بهتر اهداف امر و نهی دینی بهتر است با شناسایی دانشجویان همفکر، متعهد و دلسوز و جذب آنها بصورت گروهی نسبت به این فریضه اقدام نمود
دوم: بطور موردی و هدفمند باید اقدام نمود.
به عنوان نمونه می توان با برنامه ریزی قبلی در محیط دانشگاه موردی را در نظر گرفته و بدون اینکه طرف مقابل از سازماندهی بودن موضوع خبر داشته باشد به نهی از منکر یا امر به معروف وی پرداخت.
مثلا اگر دانشجوی دختری در محیط دانشگاه از حجاب نامناسبی برخوردار است بدون اینکه از سازماندهی بودن موضوع خبر دار باشد فرد اول به وی تذکری ساده دهد؛ بعد از مدت کوتاهی نفر دوم وارد عمل شود و با همان نرمی با جمله دیگری وی را امر به معروف نماید و این کار را نفرات بعدی نیز تکرار نمایند که قطعا تاثیر گذار خواهد بود.
و یا نسبت به اساتید و مدیران اگر دانشجویان با نامه نگاری های متعدد با بیان های گوناگون مطالبات دینی خود را درخواست نمایند بطور مسلم در گذر زمان این امر به معروف و نهی از منکر آنها تاثیر خود را خواهد گذاشت.
* امر به معروف در سطح کلان آن است که ما قوه قضائیه را امر به معروف کنیم و بخواهیم که با مفاسد قاطعانه برخورد کند . مفاسدی را که می شناسیم به طور مستند در اختیار قوه قضائیه و سایر مسئولین قرار دهیم
الان یکی از مهمترین معظلات پردیسان فاضلاب انجا است که کار به تظاهرات و ... کشیده می شود.
چند وقت پیش اقایی تعریف می کرد من در هنگان آماده سازی زیرساخت های پردیسان مسئول تدارکات بودم یک مرتبه مدیر پروژه به من گفت ما امشب مهمان داریم و فلان میوه و خوراکی را تهیه کن و بیا سر کار . ان شب یک مهمانی مفصل برای مهندس ناظر ترتیب داد و در نهایت هم کلید یک ماشین صفر را به این مهندس داد.
از فردای آن روز لوله های فاضلاب کوچک شد- چاله برداریهایی که شیب لوله ها را تعیین می کرد کم شد و میلگردها نازک شد و نتیجه این شد که می بینیم.
تعجب بنده از این آقا این بود که چرا همان موقع به مسئولین مربوطه گرازش نکرد که این کار از مصادیق نهی از منکر بود
در مسائل کلان جامعه هم ما وظیفه امر به معروف داریم اظهار نظر در خصوص نحوه حکومت داری دولت مردان
هم اکنون بسیاری از ارگان ها سایت دارند از طریق سایت ها دیدگاه های خود را مطرح کنید
از مقام معظم رهبری که در راس قرار گرفته این شرایط فراهم است تا ریاست جمهوری و صدا و سیما و بقیه ارگان ها
خاطره پور نجاتی در سال حدود 69 که معاون لاریجانی در صدا و سیما بود می گفت چرا تماس نمی گیرید . وقتی یک موسیقی از صدا و سیما پخش می شود ده ها نفر تماس می گیرند اما یک نفر تماس نمی گیرد که این خلاف شرع بود و برنامه های صدا و سیما هم بر اساس نظر سنجی ها تغییر جهت می گیرد.
چرا در نظر سنجی هایی که در صدا و سیما می شود شرکت نمی کنیم
چرا در سایت ها اگر مطلب خلاف شرعی را می بینیم به عنوان مخالف تیک نمی زنیم و یا یک جمله نمی نویسیم که خلاف شرع است
اگر می توانیم جواب دندان شکن بدهیم اما اگر بلد نیستیم جواب بدهیم ولی می دانی خلاف شرع است مخالفت خود را اعلام نمی کنیم
چرا به حراست سازمان ها اطلاع رسانی نمی کنیم – نگویید اثر ندارد اگر همه این کار را بکنند خواهید دید که خیلی هم اثر دارد. نباید بی تفاوت از کنار مسائل گذشت.
----- روضه ---
بسم الله الرحمن الرحیم
شرار غم ز وجودم زبانه ميگيرد
ز گريه مرغ دلم آب و دانه ميگيرد
نه آرزوي بهشتم بود، نه شوق وطن
دلم به ياد مدينه بهانه ميگيرد
ز هر نشانه گذر كرده با هزار نگاه
سراغ از آن حرم بينشانه ميگيرد
حاجتمندها و دل شکسته ها امروز می خواهیم برویم در خانه حضرت زهرا سلام الله علیها
----
سلام باد به شهري كه نام روح فزايش
به هر دلي كه شكسته است خانه ميگيرد
سلام باد بر آن داغ ديده بانويي
كه عرض تسليت از تازيانه ميگيرد
سلام بر آن بانویی که به جای عرض تسلیت به در خانه اش ریختند و با تازیانه به او تسلیت گفتند.
----
بعد از شهادت، آقا امیرالمومنین برای غسل و تکفین آماده شد
چو لختي بگذرد از شب، علي آماده ميگردد
براي غسل زهراي جوان آهسته آهسته!
بريزد آب، اَسما، تا علي از زير پيراهن
بشويد جسم آن آزرده جان آهسته آهسته!
اميرالمؤمنين (ع) بعد از تغسيل و تکفين فاطمه (س)، و در موقع بستن بندهاي کفن صدا زد: «يا ام کـلثوم، يا زينب، يا سکينة، يا فضة، يا حسن، ياحسين، هلموا تزودوا من امکم فهذا الفراق، و اللقا في الجنة» اي فرزندانم! بيائيد براي آخرين بار، مادرتان را ببينيد که ملاقات به قيامت موکول مي شود. امـيـرالمؤمنين (ع) ميفرمايد: خدا را شاهد مي گيرم که فاطمه (س) ناله ائي کرد و دستهاي خود را گـشـود و حـسن و حسين (ع) را به آغوش گرفت، که در همين حال صدائي از آسمان به گوشم رسـيـد که «ارفععهما عنها، فلقد ابکيا واللّه ملائکة السماوات» فرزندان را از روي سينه مادرشان بردار، بخدا سوگند که ملائکه آسمانها را به گريه در آوردند [1]
درياب. آن ها را از مادر جدا كن كه همه ملائك به گريه افتادند. اميرالمؤمنين عليه السلام با ملاطفت و مهرباني فرزندان را از بدن فاطمه جدا كرد.(35)
فغان و آه از آن دم كه خونفشان ز دو عين
بيامدند ضياء دو ديده اش حسنين
به روي سينه مادر شدند گرم نوا
فتاد غلغله ز افغانشان به ارض و سما
گهي ز درد يتيمي حسن به شيون و شين
گهي ز ياد غريبي به آه و ناله حسين
در آن زمان شه دين با نوازش بي مَر
جدا حسين و حسن را نمود از مادر
اینجا آقا امیرالمومنین با ملاطفت فرزندان را از روی مادر بلند کرد اما دل ها بسوزد بر آن زمانیکه که اهل بیت پیامبر را از کنار قتلگاه عبور دادند همه از روی مرکب ها خود را به زمین انداختند تا با پیکرهای شهدا وداع کنند در اینجا هم فرزندان امام از او جدا نمی شدند اما در اینجا دیگر کسی نبود دختران امام حسین علیه السلام را با ملاطفت از کنار بدن امام حسین علیه السلام جدا کند.