سبقت گرفتن در خیرات فَاسْتَبِقُوا الْخَیراتِ
بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از توصیه های قرآن کریم سبقت بر انجام کارهای خیر می باشد.
1. «فَاسْتَبِقُوا الْخَیراتِ» (128) ؛ «در کارهای خیر از [یکدیگر] پیشی بگیرید.»
2. «إنَهُمْ کانُوا یسارِعُونَ فِی الْخَیراتِ»؛ (129) «آنها (مؤمنان) درکار خیر از هم سبقت میگیرند.»
--- در روایات نیز نسبت به تاخیر در خیرات هشدار داده شده --
- بیم از شیطان: عن ابی جعفر علیه السلام أنَّهُ قالَ: «مَنْ هَمَّ بِشَیءٍ مِنَ الخَیرِ فَلْیعَجِّلْهُ فَإنَّ کُلَّ شَیءٍ فیهِ تَأخیرٌ لِلشَّیطانِ فیهِ نَظْرَةٌ (130) ؛ هر کس قصد انجام کار خیری را دارد پس باید در آن بشتابد. ، زیرا هر کار خیری که پس افتد به راستی شیطان را در آن نظری است.»
----
عن ابی عبدالله علیه السلام أنَّهُ قالَ: «إذا هَمَّ أحَدُکُم بِخَیرٍ أوْ صِلَةٍ فَإنَّ عَنْ یمینِهِ وَشِمالِهِ شَیطانَینِ فَلْیبادِر لایکُفّاهُ عَنْ ذلِکَ (131) ؛ هرگاه یکی از شما تصمیم انجام کار خیر یا رساندن نفعی [به کسی] بگیرد، دو شیطان در راست و چپ او قرار میگیرند [تا منصرفش سازند] ، پس باید شتاب کند تا مبادا او را از آن باز دارند.»
2. امکان عدم موفقیت: عن ابی عبد الله علیه السلام أنَّهُ قالَ: «کانَ أبی یقُولُ: إِذا هَمَمْتَ بِخَیرٍ فَبادِرْ فَإنَّکَ لاتَدْری ما یحْدُثُ (132) ؛ پدرم همیشه میفرمود: چون آهنگ کار نیکی کردی شتاب کن. زیرا تو نمیدانی چه اتفاقی خواهد افتاد.»
3. امکان عنایت خاص خدا:
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ إِذَا هَمَمْتَ بِخَيْرٍ فَلَا تُؤَخِّرْهُ فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى رُبَّمَا اطَّلَعَ «4» عَلَى عَبْدِهِ وَ هُوَ عَلَى الشَّيْءِ مِنْ طَاعَتِهِ- «5» فَيَقُولُ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَا أُعَذِّبُكَ بَعْدَهَا أَبَداً وَ إِذَا هَمَمْتَ بِمَعْصِيَةٍ فَلَا تَفْعَلْهَا «6» فَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى رُبَّمَا اطَّلَعَ عَلَى الْعَبْدِ وَ هُوَ عَلَى شَيْءٍ مِنْ مَعَاصِيهِ فَيَقُولُ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَا أَغْفِرُ لَكَ أَبَدا[1]
36- هشام بن سالم گويد: امام صادق (ع) فرمود: هر گاه به كار خيرى تصميم گرفتى انجام آن را به تأخير مينداز، چه بسا خدا- تبارك و تعالى- بر بندهاش نظر ميكند و او را در حال انجام طاعتى مىبيند پس مىفرمايد: به عزّت و جلالم سوگند كه هرگز تو را عذاب نكنم. و هر گاه به گناهى مصمّم شدى انجامش مده(برای انجام گناه عجله نکن)، چه بسا خدا- تبارك و تعالى- بر بنده نظر ميكند و او را مشغول معاصى خودش مىبيند پس مىفرمايد: به عزت و جلالم سوگند كه هرگز تو را نيامرزم.
---- داستان ----
ارزش شتاب در خیرات
«صدقه حلوانی» میگوید: «در مسجد الحرام یکی از دوستانم دو درهم از من قرض خواست و من به او گفتم: پس از طواف به او خواهم داد. در حین طواف امام صادق علیه السلام را مشغول طواف دیدم. امام دستش را به جهت کمک خواستن روی شانه من گذاشت و هر دو به طواف پرداختیم. طواف من به پایان رسید. اما به جهت رعایت وضعیت جسمی امام، ترجیح دادم به ایشان کمک کنم. دوستم که از من قرض خواسته بود در کناری نشسته و به خیال اینکه من در قرض دادن به او مسامحه میکنم، هر دور که از جلوی او رد میشدم با دست به من اشاره میکرد که دو درهم به من قرض بده. امام متوجه شد و پرسید: این مرد چه میخواهد؟ عرض کردم: او منتظر من است که طوافم تمام شود و به او دو درهم قرض بدهم. امام سریع دست از شانهام برداشت و فرمود: مرا رها کن و برو حاجت او را برآور! وقتی بازگشتم، امام که طوافش تمام شده بود و با دوستانش صحبت میکرد به من فرمود: من اگر برای برآوردن حاجت کسی شتاب کنم بهتر است که هزار بنده را در راه خدا آزاد و هزار نفر را برای جهاد در راه خدا بسیج کنم!»[2] (134)
--- نکته ---
اما برخی خواسته یا ناخواسته مسابقه خود را بر خلاف توصیه قرآن در مسیر غیر الهی مصروف می کنند
*مثلا برخی مسابقه را بر روی بی حیایی گذاشته اند اگر می بییند یک نفر در آرایش دیگران رژ لب می زنند او تمام صورتش را آرایش می کند و بیرون می آید
*اگر دیگران روسری سر می کند او شال می اندازد
*اگر دیگران مانتوی کوتاه و رنگی به تن می کنند او پیراهن و شلوار می پوشد
*اگر دیگران چند تار موی خود را بیرون می گذارند او یک دسته موی خود را بیرون می گذارد
*اگر برخی اجازه می دهند دخترشان با مقنعه و مانتو بیرون بیاید او اجازه می دهد دخترش با شال و پیراهن لباس بیرون بیاید.
*برخی دیگر مسابقه خود را در زندگی بر این قرار داده اند که حتما در عروسی ها سرویس طلای خود را عوض کرده و یا لباس نو و گرانقیمت تهیه نمایند
*برخی دیگر مسابقه خود را در زندگی بر این قرار داده اند که هر سال سرویس خانه را تغییر دهند
همه این موارد مصادیقی از تفاخر ، چشم و هم چشمی، اسراف است که در دین اسلام به شدت مورد مذمت واقع شده است
*اگر روز قیامت جلو زنی را بگیرند و بگویند با این ولخرجی هایی که کرده اید می توانستید زمینه ازدواج چند جوان کمیته امدادی را فراهم کنید و چون این کار را نکردید به گناه افتادند آن موقع چگونه جواب خواهد داد.
*اگر روز قیامت جلوی زنانی را گرفتند و گفتند با کاری که شما کردید باعث شدید افراد ضعیف و ناتوان نتوانند مثل شما عروسی بگیرند و ازدواجشان به تاخیر افتاد و دچار روابط نامشروع شدند آن موقع چه جوابی خواهند داشت.
*اگر جلوی زنی را گرفتند و گفتند با نشان دادن زیبایی های خود باعث شدید مردی نسبت به همسرش بی میل شود آن موقع چه جوابی خواهیم داشت.
*اگر روز قیامت جلوی زنی را گرفتند و گفتند که با همین سبقت گیری در گناه شما کاری کردید که فرهنگ حجاب کامل در فامنین از بین رفت و بی حجابی در فامنین حاکم شد چه جوابی خواهد داشت.
*** نکته پایانی**
خواهران بیایید به دستور قرانی که فرمود فاستقم کما امرت ولو یک نفر هم که شده از این جمع جلوی این مسابقه های نابجا و غیر قرآنی را بگیرد در مقابل زخم زبان ها و نگاه های نامناسب بایستد نگران این هم نباشید که به شما بگویند نادار اگر شما به خاطر خدا کاری کردید خدا به شما عزت می دهد.
[1] - مفيد، محمد بن محمد، الأمالي (للمفيد)، 1جلد، كنگره شيخ مفيد - قم، چاپ: اول، 1413ق.
[2] - محمد باقر یعقوب الکلینی، روضه کافی، تهران، بنیاد فرهنگ اسلامی، 1396 ق، ج2، ص322.