بستن راه نفوذ و تسلط شیطان بر فرزندان (قسمت دوم)
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله الطاهرین
گلوگاه های تربیت فرزندان صالح با توجه به زندگی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها بستن راه نفوذ و تسلط شیطان بر فرزندان (قسمت دوم)
السَّلَامُ عَلَى الصِّدِّيقَةِ الطَّاهِرَةِ السَّلَامُ عَلَى النَّبْعَةِ النَّبَوِيَّةِ النَّاضِرَةِ السَّلَامُ عَلَى الزَّكِيَّةِ الْعَارِفَةِ السَّلَامُ عَلَى الْمَظْلُومَةِ الصَّابِرَةِ السَّلَامُ عَلَى خَصِيمَةِ الْفَجَرَةِ السَّلَامُ عَلَى أُمِّ الْأَئِمَّةِ الْبَرَرَةِ السَّلَامُ عَلَى الْبَضْعَةِ النَّبَوِيَّةِ السَّلَامُ عَلَى الدُّرَّةِ الْأَحْمَدِيَّةِ السَّلَامُ عَلَى فَاطِمَةَ الْبَتُولِ السَّلَامُ عَلَى الزَّهْرَاءِ ابْنَةِ الرَّسُول (صل الله علیه و آله)
در جلسه قبل به عنوان مقدمه عرض کردیم که آرزوی هر پدر و مادر متدینی این است که فرزندی صالح داشته باشد تا بتواند برای او باقیات الصالحات باشد.
اما در جامعه ای که ما در آن زندگی می کنیم و شرایطی که هم اکنون تجربه می کنیم با پدیده های عجیبی مواجه می شویم که ما را با سوالات گوناگونی مواجه می کند.
یکی از پدیده های عجیب دوران ما وجود خانواده های مذهبی و پایبند به خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام است که فرزندان آنها ساز مخالف را کوک کرده و از فرامین الهی سرپیچی می نمایند.
بارهای دیده ایم که والدین کاملا مذهبی از اینکه فرزندانشان مقید به نماز نیستند شکایت می کنند و یا خانواده هایی که مادران آنها چادری کاملا پوشیده هستند اما فرزندانشان نسبت به حجاب بی موالاتی می کنند.
برخی والدین از اینکه فرزندانشان گرفتار تفکرات انحرافی شده اند ناله می کنند یکی تفکرات فیمینیستی دارد، دیگری دم از باستان گرایی می زند نسبت به اهل بیت علیهم السلام شبهه افکنی می کند و ....
با دیدن چنین پدیده هایی این سوال مطرح می شود که ما باید چه کارهایی انجام دهیم تا نسل پیش روی ما گرفتار چنین مشکلاتی نشود و بتوانیم نسلی از خود برجا بگذاریم که مایه افتخار ما و بعد از مرگ ما برایمان باقیات الصالحات باشد؟
عرض کردیم تصمیم داریم طی چند روزی که خدمت شما هستیم با توجه به ایام فاطمیه که منسوب به خانم فاطمه زهرا سلام الله علیها هست با نگاهی به زندگی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها به این سوال پاسخ دهم.
وقتی زندگی خانم فاطمه زهرا سلام الله علیها را بررسی می کنیم متوجه می شویم در سیره تربیتی ایشان نکات ظریفی وجود دارد که در زندگی امروز ما کمرنگ و یا بطور کامل نادیده گرفته شده است
در این چند شب که در خدمت شما هستم بنا دارم به چند گلوگاه تربیتی که در زندگی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها وجود داشت و امروزه در برخی از خانواده ها کمرنگ شده و یا کلا نادیده گرفته می شود اشاره کنم. گلوگاه هایی که بی توجهی به آنها نتیجه اش می شود فرزندانی با رفتارها و اعتقادات انحرافی که مایه خجالت و شرمساری انسان در دنیا و آخرت می شود.
در جلسه قبل به موضوع بستن راه نفوذ شیطان در کودکان به عنوان یکی دیگر از گلوگاه های تربیت فرزندان اشاره کردیم و عرض کردیم یکی از جاهایی که شیطان در آن دخالت و مشارکت قوی دارد. مشارکت در اولاد هست که اگر چنین اتفاقی بیفتد شرایط و بسترهای انحراف فرزندان برای شیطان آماده تر خواهد بود.
در جلسه قبل به سه موضوع زنا و حرام خواری و بسته شدن نطفه کودکان بدون بسم الله و یاد خداوند متعال به عنوان عوامل موثر در مشارکت و نفوذ شیطان در وجود فرزندان پرداختیم که باعث می شود تربیت صحیح فرزندان ما با چالش جدی مواجه شود.
اگر ما سبک زندگی خود را بر اساس سبک زندگی فاطمی تنظیم نماییم مطمئن باشید یک زندگی با آرامش و بدور از دخالت های مادی و معنوی شیطان برای فرزندانمان به ارمغان می آوریم به گونه ای که فرزندانمان با کمترین دغدغه در صراط مستقیم قرار می گیرند و کید و فریب های شیاطین انسی و جنی در آنها کمترین اثری نخواهد داشت.
به لطف الهی در این جلسه تصمیم دارم با توجه به زندگی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها به چند مورد دیگر از راه های بستن نفوذ شیطان اشاره کنم:
1-گفتن بسم الله به هنگام بسته شدن نطفه
شب گذشته اشاره کردم که در دورانی که در آن زندگی می کنیم چه در فضای مجازی و چه در کلاس های پیش از ازدواج غالبا به جنبه های لذت بخشی و حیوانی روابط زناشویی پرداخته می شود و یا تمرکز این مراکز بر آموزش کاهش نسل و کم کردن شیعیان آقا امیرالمومنین علیه السلام است و بطور کلی به همه چیز پرداخته می شود الا آنچیزهایی که باعث هدایت و خوشبختی و عاقبت بخیری فرزندانی که قرار است محصول این روابط زناشویی باشند.
اما شیعیان علی ابن ابی طالب علیه السلام باید توجه داشته باشند که یکی از مسائلی که نقش کلیدی در خوشبختی و عاقبت بخیری فرزندانشان دارد و از همان ابتدا راه نفوذ شیطان در فرزندان را سد می کند گفتن بسم الله به هنگان روابط زناشویی و زمان بسته شدن نطفه فرزندان هست.
ابو بصير گويد: امام باقر عليه السّلام به من فرمود: إِذَا تَزَوَّجَ أَحَدُكُمْ كَيْفَ يَصْنَعُ قُلْتُ لاَ أَدْرِي قَالَ إِذَا هَمَّ بِذَلِكَ فَلْيُصَلِّ رَكْعَتَيْنِ وَ لْيَحْمَدِ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ ثُمَّ يَقُولُ اَللَّهُمَّ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَتَزَوَّجَ فَقَدِّرْ لِي مِنَ اَلنِّسَاءِ أَعَفَّهُنَّ فَرْجاً وَ أَحْفَظَهُنَّ لِي فِي نَفْسِهَا وَ مَالِي وَ أَوْسَعَهُنَّ رِزْقاً وَ أَعْظَمَهُنَّ بَرَكَةً وَ قَدِّرْ لِي وَلَداً طَيِّباً تَجْعَلْهُ خَلَفاً صَالِحاً فِي حَيَاتِي وَ بَعْدَ مَوْتِي قَالَ فَإِذَا دَخَلَتْ إِلَيْهِ فَلْيَضَعْ يَدَهُ عَلَى نَاصِيَتِهَا وَ لْيَقُلِ اَللَّهُمَّ عَلَى كِتَابِكَ تَزَوَّجْتُهَا وَ فِي أَمَانَتِكَ أَخَذْتُهَا وَ بِكَلِمَاتِكَ اِسْتَحْلَلْتُ فَرْجَهَا فَإِنْ قَضَيْتَ لِي فِي رَحِمِهَا شَيْئاً فَاجْعَلْهُ مُسْلِماً سَوِيّاً وَ لاَ تَجْعَلْهُ شِرْكَ شَيْطَانٍ قَالَ قُلْتُ وَ كَيْفَ يَكُونُ شِرْكَ شَيْطَانٍ قَالَ إِنْ ذَكَرَ اِسْمَ اَللَّهِ تَنَحَّى اَلشَّيْطَانُ وَ إِنْ فَعَلَ وَ لَمْ يُسَمِّ أَدْخَلَ ذَكَرَهُ وَ كَانَ اَلْعَمَلُ مِنْهُمَا جَمِيعاً وَ اَلنُّطْفَةُ وَاحِدَةٌ .[1]
هنگامى كه يكى از شما ازدواج مىكند، چگونه مراسم شب زفاف و عروسى را انجام مىدهد؟
گفتم: نمىدانم.
فرمود: هرگاه چنين قصدى داشت، دو ركعت نماز بخواند و خداوند را ستايش كند،
سپس بگويد:«اللّهمّ إنّي أريد أن أتزوّج فقدّر لي من النّساء أعفّهنّ فرجا و أحفظهنّ لي في نفسها و مالي و أوسعهنّ رزقا و أعظمهنّ بركة و قدّر لي ولدا طيّبا تجعله خلفا صالحا في حياتي و بعد موتي».
پس هرگاه عروس نزدش آمد دست خود را بر پيشانىاش بگذارد و بگويد:«اللّهمّ على كتابك تزوّجتها و في أمانتك أخذتها و بكلماتك استحللت فرجها فإن قضيت لي في رحمها شيئا فاجعله مسلما سويّا و لا تجعله شرك شيطان».
ابو بصير گويد: پرسيدم: مشاركت شيطان در فرزند چگونه است؟
فرمود: اگر نام خدا را ذكر كند شيطان دور مىشود. و اگر آميزش كند و نام خدا را نبرد، شيطان نيز آلت خود را داخل مىكند و عمل از هر دوى آنها مىباشد، اما نطفه يكى است.
2-خواندن اذان و اقامه در گوش فرزندان
دومین کار مهمی که باعث بیمه کردن فرزندان از مکاید و شر شیطان می باشد در همان ابتدای زندگی دنیوی هست خواندن اذان و اقامه در گوش فرزندان در همان آغاز زندگی هست:
از علی علیه السلام روایت کرد که فرمود:پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله فرمود: مَنْ وُلِدَ لَهُ مَوْلُودٌ فَلْيُؤَذِّنْ فِي أُذُنِهِ اَلْيُمْنَى بِأَذَانِ اَلصَّلاَةِ وَ لْيُقِمْ فِي اَلْيُسْرَى فَإِنَّ ذَلِكَ عِصْمَةٌ مِنَ اَلشَّيْطَانِ اَلرَّجِيمِ وَ اَلْإِفْزَاعُ لَهُ.( مستدرك الوسائل,جلد 4,صفحه 62)
«هر کس فرزندی برایش به دنیا آید، باید در گوش راستش اذان نماز بگوید و در گوش چپش اقامه بگوید؛ چرا که این [کار]، مایه مصونیت از شیطان راندهشده و موجب هراس برای اوست.»
وقتی به زندگی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها نگاه می کنیم می بینیم که خود آن بزرگواران بر اساس دستور پیامبر خدا صل الله علیه و آله همین دستورالعمل را پیاده می کردند:
در کتاب شریف دَعَائِمُ اَلْإِسْلاَمِ ، از علی(ع) روایت شده که پیامبر خدا(ص) فرمود: مَنْ وُلِدَ لَهُ مَوْلُودٌ فَلْيُؤَذِّنْ فِي أُذُنِهِ اَلْيُمْنَى وَ يُقِيمُ فِي اَلْيُسْرَى فَإِنَّ ذَلِكَ عِصْمَةٌ مِنَ اَلشَّيْطَانِ وَ إِنَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَمَرَ أَنْ يُفْعَلَ ذَلِكَ بِالْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ وَ أَنْ يُقْرَأَ مَعَ اَلْأَذَانِ فِي أُذُنِهِمَا فَاتِحَةُ اَلْكِتَابِ وَ آيَةُ اَلْكُرْسِيِّ وَ آخِرُ سُورَةِ اَلْحَشْرِ وَ سُورَةُ اَلْإِخْلاَصِ وَ اَلْمُعَوِّذَتَانِ . مستدرك الوسائل,جلد 15,صفحه 137
«هر کس فرزندی برایش زاده شد، در گوش راستش اذان بگوید و در گوش چپش اقامه بخواند؛ چرا که این [کار] مایه مصونیت از [آزار] شیطان است.»
و همانا پیامبر خدا(ص) دستور داد این کار را برای حسن و حسین انجام دهند و همراه اذان در گوششان، سورههای زیر را نیز بخوانند:
حمد (فاتحه الکتاب)
آیهالکرسی
آخر سوره حشر
سوره اخلاص
سورههای معوذتین (سورههای ناس و فلق)
بنده کمتر کسی را دیدم طبق این روایت به صورت کامل دستورالعمل اذان و اقامه را به همراه آیات گفته شده انجام دهد که قطعا اگر کسی در کنار اذان و اقامه این سوره ها و ایات را نیز برای کودکان بخواند از آثار و برکات بیشتری برخوردار خواهد شد.
3-استفاده از دعا و حرز و تعویذ (در پناه خدا قرار دادن فرزندان)
وقتی به زندگی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها نگاه می کنیم می بینیم که برای محافظت فرزندانشان از شر شیاطین انس و جن و برای اینکه راه نفوذ شیطان را نسبت به فرزندانش سد نماید از ادعیه خاص استفاده می نمودند.
از حضرت فاطمه زهرا«عليها السلام» نقل است که رسول خدا، امام حسن و امام حسينعليهما السلام را تعويذ ميکرد و همانگونه که آيات قرآن را تعليم ميداد اين کلمات تعويذ را نيز به آنها ميآموخت و ميفرمود:
اَعُوذُ بِکَلِماتِ اللَّهِ التَّامَةِ مِنْ شَرِّ کُلِّ شَيْطانٍ وَ هامَّةٍ وَ ِمنْ کُلِّ عَيْنٍ لامَّةٍ. «دعائم الإسلام، ج2، ص: 140»
[من از شرّ هر شيطاني و هر گرفتاري و از هر چشمي سرزنشکننده به کلمات تامه خداوندي پناه ميبرم.[11] .]
در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم که پیامبر خدا صل الله علیه و آله امام حسن و امام حسین علیهما السلام را در کودکی تعویذ می نمود و اصحابش را به این دعا امر می کرد : بِسْمِ اَللّهِ اَلرَّحْمنِ اَلرَّحِيمِ أُعِيذُ نَفْسِي وَ دِينِي وَ أَهْلِي وَ مَالِي وَ وُلْدِي وَ خَوَاتِيمَ عَمَلِي وَ مَا رَزَقَنِي رَبِّي وَ خَوَّلَنِي بِعِزَّةِ اَللَّهِ وَ عَظَمَةِ اَللَّهِ وَ جَبَرُوتِ اَللَّهِ وَ سُلْطَانِ اَللَّهِ وَ رَحْمَةِ اَللَّهِ وَ رَأْفَةِ اَللَّهِ وَ عِزَّةِ اَللَّهِ وَ غُفْرَانِ اَللَّهِ وَ قُوَّةِ اَللَّهِ وَ قُدْرَةِ اَللَّهِ وَ بِآلاَءِ اَللَّهِ وَ بِصَنِيعِ اَللَّهِ وَ بِأَرْكَانِ اَللَّهِ وَ بِجَمْعِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِرَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ قُدْرَةِ اَللَّهِ عَلَى مَا يَشَاءُ مِنْ شَرِّ اَلسَّامَّةِ وَ اَلْهَامَّةِ وَ مِنْ شَرِّ اَلْجِنِّ وَ اَلْإِنْسِ وَ مِنْ شَرِّ مَا دَبَّ فِي اَلْأَرْضِ وَ مِنْ شَرِّ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَ مِنْ شَرِّ ما يَنْزِلُ مِنَ اَلسَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فِيها وَ مِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ رَبِّي آخِذٌ بِناصِيَتِها إِنَّ رَبِّي عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَ لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ اَلْعَلِيِّ اَلْعَظِيمِ وَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ . بحار الأنوار,جلد 91,صفحه 264
4- پر رنگ کردن نقش ملائکه در زندگی خود و خانواده
از خاطر شریفتان باشد در جلسه گذشته عرض کردم که جهان هستی ساختاری دارد که دانستن این ساختار ما را در زندگی راحت در دنیا و آخرت کمک می کند.
اگر در جهان هستی شیطان قسم خورده ای برای به انحراف و نابودی کشاندن انسان وجود دارد اما در سوی دیگر این ماجرا خداوند متعال ملائکه ای را نیز خلق کرده است.
ملائکه الهی کارگزاران خداوند متعال بر روی زمین هستند
خداوند متعال در سوره نازعات به برخی از ماموریت های فرشتگان الهی اشاره نموده است:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَ النَّازِعَاتِ غَرْقًا(1) سوگند به فرشتگانى كه (جان مجرمان را بشدّت از بدنهايشان) برمىكشند، (1)
وَ النَّاشِطَاتِ نَشْطًا(2) و فرشتگانى كه (روح مؤمنان) را با مدارا و نشاط جدا مىسازند، (2)
وَ السَّابِحَاتِ سَبْحًا(3) و سوگند به فرشتگانى كه (در اجراى فرمان الهى) با سرعت حركت مىكنند، (3)
فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا(4) و سپس بر يكديگر سبقت مىگيرند، (4)
فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا(5) و آنها كه امور را تدبير مىكنند! (5)
آنگونه که از آیات قرآن کریم استفاده می شود یکی از ماموریت های ملائکه یاری رساندن به مومنان است:
خداوند متعال در جنگ بدر که مسلمانان در اقلیت بودند با فرشتگان آنها را یاری رساند و بر کفار پیروزشان کرد و وعده داد که اگر استقامت و تقوا وجود داشته باشد فرشتگان بیشتری مومنان را امداد خواهند نمود
(3) آلعمران : 124 إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنينَ أَ لَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلاثَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُنْزَلينَ
(3) آلعمران : 125 بَلى إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا وَ يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمينَ
در آن هنگام كه تو به مؤمنان مىگفتنى: «آيا كافى نيست كه پروردگارتان، شما را به سه هزار نفر از فرشتگان، كه از آسمان فرود مىآيند، يارى كند؟!» (124) آرى، (امروز هم) اگر استقامت و تقوا پيشه كنيد، و دشمن به همين زودى به سراغ شما بيايد، خداوند شما را به پنج هزار نفر از فرشتگان، كه نشانههايى با خود دارند، مدد خواهد داد! (125)
در روایتی امام رضا علیه السلام تصریح می نمایند که ملائکه خادمان اهل بیت علیهم السلام و محبین آنها هستند.[2] امام باقر علیه السلام نیز تصریح نموده اند که ملائکه خدام مومنین هستند.[3]
پیامبر خدا نیز در این باره فرموده اند:
بر هر مؤمنی، یکصد و شصت فرشته گماشته شده است که از او پاسداری میکنند، مادامی که خود را به تباهی نیالوده باشد. از این میان، هفت فرشتهاند که چنان از او نگهبانی میکنند که در روز تابستان مگسها را از کاسه عسل میرانند. و اگر [این فرشتگان] برای شما آشکار گردند، آنان را بر هر دشت و کوهی خواهید دید که هر یک دستهای گشوده و دهانهای باز دارند [تا شما را یاری کنند]. و اگر بنده حتی به اندازه یک چشم برهم زدن به خود واگذار شود، بیگمان شیاطین او را خواهند ربود.[4]
یاری فرشتگان در زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها
در زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها به عنوان سید نساء العالمین حضور فرشتگان بسیار پر رنگ است
امام محمّد باقر عليه السّلام فرمايد:
پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم سلمان را نزد فاطمه فرستاد.
سلمان مىگويد: من بر درب خانه ايستاده و سلام كردم، و شنيدم كه فاطمه در داخل خانه مشغول تلاوت قرآن است و آسيا مىچرخيد در حالى كه كسى در آنجا نبود ... و سلمان رحمه اللَّه در آخر روايت مىگويد: وقتى اين مطالب را به عرض رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم رسانيدم وى تبسّمى كرده فرمود: اى سلمان! همانا خداوند متعال قلب و جوارح دخترم فاطمه را از ايمان مملوّ نموده است، لذا وى بدون دغدغه مشغول عبادت پروردگار مىباشد، پس خداوند ملكى به نام زوقابيل- و در روايت ديگرى به جاى وى جبرئيل آمده است- مأمور نموده تا آسيا را بگرداند. و خداوند كارهاى دنيا و آخرت فاطمه را عهدهدار شده و او را كفايت مىنمايد.[5]
در نقل دیگری داریم: نيز در همان كتاب از سلمان نقل ميكند كه گفت: فاطمه اطهر نشسته بود و با آسيائى كه در مقابلش بود جو آسيا ميكرد، دسته آسيا خون آلوده بود، حسين عليه السّلام در يك گوشه اطاق از گرسنگى بىقرارى ميكرد، من بفاطمه گفتم: اى دختر پيامبر خدا! دستهاى تو بوسيله آسيا كردن مجروح شده، در صورتى كه فضه خادمه حاضر و بىكار است! فرمود: پدرم پيامبر اسلام صلى اللَّه عليه و آله فرموده:
كار منزل يك روز بعهده فضه و يك روز بعهده من باشد، نوبت فضه ديروز بوده است.
سلمان گفت: من بنده آزادشده شما هستم، اجازه بده كه آسيا نمايم، يا اينكه حسين را ساكت كنم، فرمود: من حسين را بهتر آرام ميكنم، تو بيا جو را آسيا كن. موقعى كه من قسمتى از جو را آسيا كردم اذان و اقامه براى نماز گفته شد. من رفتم و نمازم را با پيامبر اسلام صلى اللَّه عليه و آله و سلم بجاى آوردم و پس از فراغت از نماز جريان فاطمه را براى امير المؤمنين شرح داد، حضرت على پس از اينكه گريه كرد خارج شد، سپس در حالى بر گشت كه خندان بود! پيغمبر معظم اسلام صلى اللَّه عليه و آله و سلم از سبب خنده وى جويا شد، امير المؤمنين گفت: من نزد فاطمه اطهر رفتم، وى را ديدم كه به قفا خوابيده و حسين روى سينهاش خواب رفته و آسيائى در مقابل فاطمه بود كه خود بخود كار ميكرد!! پيامبر اسلام پس از اينكه لبخندى زد فرمود: يا على! آيا تو نميدانى خدا ملائكه بسيارى در زمين دارد كه تا قيام قيامت براى آل محمّد صلى اللَّه عليه و آله خدمت ميكنند؟[6]
بررسی جلوههای دور شدن ملائکه و پیامدهای آن
اما همین ملائکه ای که یکی از وظایف آنها یاری رساند به مومنان است اگر دست به اقداماتی بزنند باعث دور شدن ملائکه شده و زمینه حضور شیطان را فراهم می کنند.
به عنوان نمونه عدم رعایت مسائل بهداشتی مانع از حضور فرشتگان می شود
امام صادق علیه السلام فرموده اند : «لاَ تُصَلِّ فِي دَارٍ فِيهَا كَلْبٌ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ كَلْبَ صَيْدٍ وَ أَغْلَقْتَ دُونَهُ بَاباً فَلاَ بَأْسَ وَ إِنَّ اَلْمَلاَئِكَةَ لاَ تَدْخُلُ بَيْتاً فِيهِ كَلْبٌ وَ لاَ بَيْتاً فِيهِ تَمَاثِيلُ وَ لاَ بَيْتاً فِيهِ بَوْلٌ مَجْمُوعٌ فِي آنِيَةٍ »[7]
در خانهای که سگ در آن است نماز مخوان، مگر اینکه سگ شکاری باشد و دربی را در برابرش بسته باشی که در این صورت مانعی ندارد. و همانا فرشتگان وارد خانهای نمیشوند که در آن سگ باشد، یا مجسمههایی (بتها) وجود داشته باشد، یا ادراری که در ظرفی جمع شده باشد.
یا در روایت دیگری از پیامبر خدا صل الله علیه و آله می خوانیم: إِنَّ جَبْرَئِيلَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّا مَعْشَرَ اَلْمَلاَئِكَةِ لاَ نَدْخُلُ بَيْتاً فِيهِ كَلْبٌ وَ لاَ تِمْثَالُ جَسَدٍ وَ لاَ إِنَاءٌ يُبَالُ فِيهِ .[8] جبرئیل نزد من آمد و گفت: ما جماعت فرشتگان، وارد خانهای نمیشویم که در آن سگ، یا مجسمهای از موجود زنده، یا ظرفی که در آن ادرار میکنند وجود داشته باشد.
علاوه بر این وجود ابزار فسق و گناه در خانه نیز باعث عدم حضور ملائکه در زندگی انسان می شود
پیامبر خدا در این زمینه فرموده اند: لاَ تَدْخُلُ اَلْمَلاَئِكَةُ بَيْتاً فِيهِ خَمْرٌ أَوْ دَفٌّ أَوْ طُنْبُورٌ أَوْ نَرْدٌ وَ لاَ يُسْتَجَابُ دُعَاؤُهُمْ وَ تُرْفَعُ عَنْهُمُ اَلْبَرَكَةُ.[9]« فرشتگان به خانهای که در آن شراب یا دَف یا طنبور یا نرد (تاس) باشد، وارد نمیشوند و دعای اهل آن خانه مستجاب نمیگردد و برکت از آنان برداشته میشود.»
عدم رعایت آداب آمیزش نیز از مواردی هست که باعث می شود ملائکه به خانه انسان وارد نشوند: وسائل الشیعة,جلد 20,صفحه 120
پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله): إِذَا تَجَامَعَ اَلرَّجُلُ وَ اَلْمَرْأَةُ فَلاَ يَتَعَرَّيَانِ فِعْلَ اَلْحِمَارَيْنِ فَإِنَّ اَلْمَلاَئِكَةَ تَخْرُجُ مِنْ بَيْنِهِمَا إِذَا فَعَلاَ ذَلِكَ.»« هرگاه مرد و زن با هم آمیزش کنند، پس هر دو خود را همچون دو خر برهنه نکنند [و بیپروا عمل نکنند]، زیرا هرگاه چنین کنند، فرشتگان از میانشان خارج میشوند.»
*بررسی جلوه هایی از حضور ملائکه در راندن شیطان
همانگونه که اعمالی وجود دارد که باعث می شود تا ملائکه از اطراف انسان پراکنده شوند و زمینه حضور شیطان برای انسان فراهم گردد در مقابل اعمالی وجود دارد که حضور ملائکه در زندگی انسان ها را پر رنگ کرده و باعث می شود ملائکه انسان را از شر شیاطین حفظ نمایند.
یکی از کارهایی که باعث می شود تا ملائکه برای دفع شیطان به کمک انسان بیاید پناه بردن به خداوند متعال از شر شیطان هست یا همان اعوذ بالله من الشیطان الرجیم که پیامبر خدا صل الله علیه و آله فرموده اند: هر کس که هر روز ده بار از شرّ شیطان به خدا پناه بَرَد، خداوند متعال فرشتهای را مأمور میکند که همانگونه که شتران بیگانه را از آبانبار میرانند، شیطان را از او دفع کند.[10]
و یا اینکه پیامبر خدا صل الله علیه و آله توصیه فرمودند به خواندن سه بار از آیات ابتدایی سوره انعام تا «وَ يَعْلَمُ مٰا تَكْسِبُونَ» که باعث می شود خداوند متعال فرشتهای از آسمان هفتم نازل کند که با یک گرز آهنین همراه است؛ و هرگاه شیطان قصد وسوسه یا القای چیزی در قلب او را داشته باشد، با آن گرز او را بزند.[11]
5-آموزش راه های مصون نگه داشتن خود از شر شیطان به فرزندان
در جلسه قبل گفتیم که شیطان هم در امور مادی دخالت می کند و هم در امور معنوی که این دخالت ها عاملی برای بروز مشکلات و بیماری و همچنین گرفتار شدن به گناهان است و اگر ما به حقیقت نقش شیطان به آزارهایی که به ما می رساند و مانع تراشی هایی که در راه آرامش و موفقیت های ما ایجاد می کند پی ببریم تمام هم و غم خود را بر این می گذاریم که شیطان را از خود برانیم
البته در روایاتمان دستورالعمل های متعددی برای مصون ماند از شر شیطان داریم که از وظایف ما این است که آنها را به فرزندانمان آموزش دهیم
خود پیامبر اسلام به حضرت زهرا سلام الله علیها تسبیحاتی را آموزش دادند که به تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها معروف شد.
از خواص تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها این است که باعث دور شدن شیطان می شود
هر كس كه تسبيح حضرت فاطمه (سلام الله عليها) را به جاى آورد و پس از آن استغفار كند مورد مغفرت قرار مى گيرد و آن تسبيح به زبان صد مرتبه است. و در میزان (اعمال) هزار خواهد بود و شیطان را دور کرده و خدای رحمان را خشنود می نماید.[12]
علاوه بر این خیلی دیگر از کارهای را به ما یاد داده اند که باعث می شود تا راه نفوذ انسان سد شود و والدین وظیفه دارند هم خودشان این مسائل را رعایت کنند و از همان دوران کودکی این مسائل را به فرزندانشان یاد دهند.
یکی از این کارها توکل به خداوند متعال
خداوند متعال در قرآن کریم این راه را به تمامی بندگان نشان داده و فرموده اند:« إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ" «1» چرا كه او(شیطان)، بر كسانى كه ايمان دارند و بر پروردگارشان توكّل مىكنند، تسلّطى ندارد.
از دیگر کارها که باعث محافظت از شیطان می شود و باید فرزندانمان را با آن مانوس کرد نماز خواندن است آقا امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرموده اند:
اَلصَّلاَةُ حِصْنٌ مِنْ سَطَوَاتِ اَلشَّيْطَانِ .[13] نماز دژی است در برابر یورشهای شیطان.
از دیگر کارهایی که آن را دست کم می گیریم و توجه چندانی به آن نداریم تلاوت قرآن در خانه هست
اقا امیرالمومنین علی علیه السلام همسر حضرت زهرا سلام الله علیها فرموده اند: َ الْبَيْتُ الَّذِي يُقْرَأُ فِيهِ الْقُرْآنُ وَ يُذْكَرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ تَكْثُرُ بَرَكَتُهُ وَ تَحْضُرُهُ الْمَلَائِكَةُ وَ تَهْجُرُهُ الشَّيَاطِينُ وَ يُضِيءُ لِأَهْلِ السَّمَاءِ كَمَا يُضِيءُ الْكَوْكَبُ الدُّرِّيُّ لِأَهْلِ الْأَرْضِ وَ الْبَيْتُ الَّذِي لَا يُقْرَأُ فِيهِ الْقُرْآنُ وَ لَا يُذْكَرُ اللَّهُ فِيهِ تَقِلُّ بَرَكَتُهُ وَ تَهْجُرُهُ الْمَلَائِكَةُ وَ تَحْضُرُهُ الشَّيَاطِين»[14]« خانهای که در آن قرآن خوانده شود و ذکر خدای عز و جل (و یاد او) در آن بشود، برکتش بسیار باشد، و فرشتگان در آن بیخداوند و شیاطین از آن دور شوند، و برای اهل آسمان میدرخشند، میخوانند و میخوانند. و جل در آن بركتش كم شود، و فرشتگان از آن دور شوند و شيطين در آن حاضر گردند.
همین انس با قرآن کریم در خانه و زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها بود که باعث شده بود چنان تسلطی بر آیات قرآن کریم داشته باشند و با همان آیات در برابر دشمنان خود استدلال نموده و آنها را منکوب نمایند.
باید به فرزندانمان یاد بدهیم که برای شروع هرکاری بسم الله بگویند: امام صادق علیه السلام می فرماید: إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ وَ لَمْ يُسَمِّ كَانَ لِلشَّيْطَانِ فِي وُضُوئِهِ شِرْكٌ وَ إِنْ أَكَلَ أَوْ شَرِبَ أَوْ لَبِسَ وَ كُلُّ شَيْءٍ صَنَعَهُ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يُسَمِّيَ عَلَيْهِ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ كَانَ لِلشَّيْطَانِ فِيهِ شِرْكٌ.»[15]«
هرگاه یکى از شما وضو بگیرد و نام خدا را [در آغاز آن] نبرد، شیطان در وضوى او شریک [و سهیم] مىشود؛ و اگر بخورد یا بیاشامد یا [لباس] بپوشد - و هر کارى که انجام مىدهد - سزاوار است که نام خدا را بر آن ببرد؛ و اگر چنین نکند، شیطان در آن [کار] شریک [و بهرهمند] خواهد بود.»
از دیگر موارد مهم که نقش اساسی در جلوگیری از نفوذ شیطان دارد پرداخت صدقه است
پیامبر خدا صل الله علیه و آله فرموده اند : مَا يُخْرِجُ اَلرَّجُلُ شَيْئاً مِنَ اَلصَّدَقَةِ حَتَّى يُفَكَّ عَنْهَا لُحِيُّ سَبْعِينَ شَيْطَاناً.[16]
«هیچکس چیزی از (مال خود را) به عنوان صدقه خارج نمیکند، مگر اینکه به (پاداش) آن، بندهای هفتاد شیطان از او گشوده میشود.»
برخی از اقدامات ایمنی و بهداشتی نیز در این زمینه نقش دارد پیامبر خدا فرموده اند: درهایتان را ببندید و ظرفهایتان را [با پوشش] بپوشانید و مشکهایتان را [با بند] محکم ببندید، چرا که شیطان نه پوششی را برمیدارد و نه گرهی را میگشاید.[17]
علاوه بر آنچه گفته شد موارد دیگری هم وجود دارد که به خاطر کمی وقت تنها به فهرستی از آنها اشاره می کنم:
1-شستن دست ها از بوی غذا پیش از خواب[18]
2- برهنه نبودن[19]
3-خواندن سه بار آیه الکرسی[20]
4- خواندن سوره جمعه در صبح و شب[21]
آنچه گفتیم بخش هایی از راه های مسدود کردن نفوذ شیطان بود که از گلوگاه های تربیت فرزندان محسوب می شود و اگر بتوانیم بر اساس آنچه معصومین علیهم السلام به ما آموزش داده اند عمل نماییم می توانیم فرزندانمان را در قلعه محکمی از مکاید شیطان حفظ نماییم.
[1] - الکافي,جلد 5,صفحه 501
[2] - وَ بِإِسْنَادِهِ إِلَى عَبْدِ اَلسَّلاَمِ بْنِ صَالِحٍ اَلْهَرَوِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَنْ أبيه عن آبائه عن عليّ بن أبي طالب عليهم السلام عن النبيّ صلّى اللّه عليه و آله حديث طويل يقول فيه صلّى اللّه عليه و آله: فان الملائكة لخدامنا و خدام محبينا، .... تفسير نور الثقلين,جلد 3,صفحه 188
[3] -:تفسير نور الثقلين,جلد 3,صفحه 189
قائل: امام باقر (علیه السلام)
فِي أُصُولِ اَلْكَافِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي اَلصَّبَّاحِ اَلْكِنَانِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: مَا خَلَقَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ خَلْقاً أَكْرَمَ عَلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ مُؤْمِنٍ، لِأَنَّ اَلْمَلاَئِكَةَ خُدَّامُ اَلْمُؤْمِنِينَ، وَ أَنَّ جِوَارَ اَللَّهِ لِلْمُؤْمِنِينَ، وَ أَنَّ اَلْجَنَّةَ لِلْمُؤْمِنِينَ، وَ أَنَّ اَلْحُورَ اَلْعِينَ لِلْمُؤْمِنِينَ، و الحديث طويل أخذنا منه موضع الحاجة .
[4] - بحار الأنوار,جلد 61,صفحه 314
قائل: پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)
وَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ: وُكِّلَ بِالْمُؤْمِنِ مِائَةٌ وَ سِتُّونَ مَلَكاً يَذُبُّونَ عَنْهُ مَا لَمْ يَقْدِرْ عَلَيْهِ فَمِنْ ذَلِكَ سَبْعَةُ أَمْلاَكٍ يَذُبُّونَ عَنْهُ كَمَا يُذَبُّ عَنْ قَصْعَةِ اَلْعَسَلِ اَلذُّبَابُ فِي يَوْمِ اَلصَّائِفِ وَ لَوْ بَدَوْا لَكُمْ لَرَأَيْتُمُوهُمْ عَلَى كُلِّ سَهْلٍ وَ جَبَلٍ كُلٌّ بَاسِطٌ يَدَهُ فَاغِرٌ فَاهُ وَ لَوْ وُكِّلَ اَلْعَبْدُ إِلَى نَفْسِهِ طَرْفَةَ عَيْنٍ لاَخْتَطَفَتْهُ اَلشَّيَاطِينُ.
[5] - زندگانى حضرت زهرا عليها السلام ( ترجمه جلد 43 بحار الأنوار) ترجمه روحانى، ص: 292
[6] - زندگانى حضرت زهرا عليها السلام ( ترجمه جلد 43 بحار الأنوار) / ترجمه نجفى، ص: 32
[7] - من لا یحضره الفقیه,جلد 1,صفحه 246
[8] - بحار الأنوار,جلد 80,صفحه 290
[9] - وسائل الشیعة,جلد 17,صفحه 315
[10] - اَلشَّيْخُ أَبُو اَلْفُتُوحِ اَلرَّازِيُّ فِي تَفْسِيرِهِ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ: مَنِ اِسْتَعَاذَ بِاللَّهِ فِي كُلِّ يَوْمٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ مِنْ شَرِّ اَلشَّيْطَانِ وَكَّلَ اَللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ مَلَكاً يَدْفَعُ عَنْهُ اَلشَّيْطَانَ كَمَا يَدْفَعُ اَلْإِبِلُ اَلْغَرِيبَ عَنِ اَلْحَوْضِ . مستدرك الوسائل,جلد 5,صفحه 376
در روایت دیگر يَا كُمَيْلُ إِذَا وَسْوَسَ الشَّيْطَانُ فِي صَدْرِكَ فَقُلْ أَعُوذُ بِاللَّهِ الْقَوِيِّ مِنَ الشَّيْطَانِ الْغَوِيِّ وَ أَعُوذُ بِمُحَمَّدٍ الرَّضِيِّ مِنْ شَرِّ مَا قَدَّرَ وَ قَضَى وَ أَعُوذُ بِإِلَهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ وَ سَلِّمْ تُكْفَ مَئُونَةَ إِبْلِيسَ وَ الشَّيَاطِينِ مَعَهُ وَ لَوْ أَنَّهُمْ كُلَّهُمْ أَبَالِسَةٌ مِثْلُه( بحار الأنوار,جلد 74,صفحه 266)
[11] - جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْأَنْصَارِيُّ عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَرَأَ ثَلاَثَ آيَاتٍ مِنْ أَوَّلِ سُورَةِ اَلْأَنْعَامِ إِلَى قَوْلِهِ: «وَ يَعْلَمُ مٰا تَكْسِبُونَ» وَكَّلَ اَللَّهُ بِهِ أَرْبَعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ يَكْتُبُونَ لَهُ مِثْلَ عِبَادَتِهِمْ إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ ، وَ يَنْزِلُ مَلَكٌ مِنَ اَلسَّمَاءِ اَلسَّابِعَةِ وَ مَعَهُ مِرْزَبَةٌ مِنْ حَدِيدٍ فَاِذَا أَرَادَ اَلشَّيْطَانُ أَنْ يُوَسْوِسَ أَوْ يُوحِيَ فِي قَلْبِهِ شَيْئاً ضَرَبَهُ بِهَا ضَرْبَةً إِلَى آخِرِ اَلْخَبَرِ . (تفسير نور الثقلين,جلد 1,صفحه 696)
برای کسی که سه آیه از ابتدای سوره انعام تا کلام خداوند که میفرماید: «وَ یَعْلَمُ مَا تَکْسِبُونَ» را تلاوت کند، خداوند چهل هزار فرشته را مأمور مینماید تا تا روز قیامت پاداش عبادتهایشان را برای او بنویسند. و فرشتهای از آسمان هفتم نازل میشود که با یک گرز آهنین همراه است؛ و هرگاه شیطان قصد وسوسه یا القای چیزی در قلب او را داشته باشد، با آن گرز او را میزند تا پایان خبر.
[12] - وسائل الشيعه، ج ۲، ص ۱۰۲۲
[13] - عیون الحکم,جلد 1,صفحه 66
[14] - الکافی , جلد2 , صفحه610
[15] - المحاسن / ج2 / 430 / 33 باب التمندل لوضوء الصلاة و الطعام ..... ص : 428
[16] - مستدرك الوسائل,جلد 7,صفحه 162
[17] - اَلْعِلَلُ ، بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَابِرٍ اَلْأَنْصَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : أَغْلِقُوا أَبْوَابَكُمْ وَ خَمِّرُوا آنِيَتَكُمْ وَ أَوْكِئُوا أَسْقِيَتَكُمْ فَإِنَّ اَلشَّيْطَانَ لاَ يَكْشِفُ غِطَاءً وَ لاَ يَحُلُّ وِكَاءً . بحار الأنوار,جلد 60,صفحه 204
نکته: در برخی روایات از میکروب به شیطان تعبیر شده که نشان می دهد میکروب ها نیز از ابزارها و عوامل شیاطین در این دنیا هستند.
[18] - وَ قَالَ : إِنَّ اَلشَّيْطَانَ مُولَعٌ بِالْغَمَرِ فَإِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ فَلْيَغْسِلْ يَدَهُ مِنْ رِيحِ اَلْغَمَرِ.
امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند: «به راستی که شیطان سخت علاقمند به [بوی] غذاست. پس هنگامی که یکی از شما به بستر خود رفت، باید دستش را از بوی غذا بشوید.»( :دعائم الإسلام,جلد 1,صفحه 123)
[19] - اَلتَّهْذِيبُ ،1/2/373/1 اَلْبَرْقِيُّ عَنِ اَلْقَاسِمِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ: إِذَا تَعَرَّى أَحَدُكُمْ نَظَرَ إِلَيْهِ اَلشَّيْطَانُ - فَطَمِعَ فِيهِ فَاسْتَتِرُوا. الوافي,جلد 6,صفحه 596
[20] - مستدرك الوسائل,جلد 4,صفحه 335
قائل: پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)
وَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: مَنْ قَرَأَ آيَةَ اَلْكُرْسِيِّ مَرَّةً مُحِيَ اِسْمُهُ مِنْ دِيوَانِ اَلْأَشْقِيَاءِ وَ مَنْ قَرَأَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ اِسْتَغْفَرَتْ لَهُ اَلْمَلاَئِكَةُ وَ مَنْ قَرَأَهَا أَرْبَعَ مَرَّاتٍ شَفَعَ لَهُ اَلْأَنْبِيَاءُ وَ مَنْ قَرَأَهَا خَمْسَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اَللَّهُ اِسْمَهُ فِي دِيوَانِ اَلْأَبْرَارِ وَ اِسْتَغْفَرَتْ لَهُ اَلْحِيتَانُ فِي اَلْبِحَارِ وَ وُقِيَ شَرَّ اَلشَّيْطَانِ وَ مَنْ قَرَأَهَا سَبْعَ مَرَّاتٍ أُغْلِقَتْ عَنْهُ أَبْوَابُ اَلنِّيرَانِ وَ مَنْ قَرَأَهَا ثَمَانِيَ مَرَّاتٍ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ اَلْجِنَانِ وَ مَنْ قَرَأَهَا تِسْعَ مَرَّاتٍ كُفِيَ هَمَّ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ وَ مَنْ قَرَأَهَا عَشْرَ مَرَّاتٍ نَظَرَ اَللَّهُ إِلَيْهِ بِالرَّحْمَةِ وَ مَنْ نَظَرَ اَللَّهُ إِلَيْهِ بِالرَّحْمَةِ فَلاَ يُعَذِّبُهُ .
[21] - سوره الْجُمُعَةُ مَنْ أَدْمَنَ قِرَاءَتَهَا لَيْلًا وَ نَهَاراً صَبَاحاً وَ مَسَاءً أَمِنَ مِنْ وَسْوَسَةِ الشَّيْطَان